ನಡುಗನ್ನಡ ಕಾಲಘಟ್ಟದ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1150 - 1850)

 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವೆಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುವ ನಡುಗನ್ನಡ ಕಾಲಘಟ್ಟದ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1150 - 1850) ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ಕು ಕವಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ..

1. ಬಸವಣ್ಣ - ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹರಿಕಾರ

ಕಾಲ: 

12ನೇ ಶತಮಾನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1105 - 1167).

ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: 

ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಗೇವಾಡಿ.

ಅಂಕಿತನಾಮ:

 'ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ'.

ಬಿರುದುಗಳು: 

'ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರಿ', 'ಜಗಜ್ಯೋತಿ', 'ವಿಶ್ವಗುರು'.

ಸಂಘಟನೆ: 

'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ' ಎಂಬ ಪ್ರಥಮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪಕರು.

ಸಂದೇಶ: 

"ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ" ಮತ್ತು "ದಾಸೋಹ" ತತ್ವಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು.

ಪ್ರಮುಖ ವಚನಗಳು: 

"ಕಳಬೇಡ ಕೊಲಬೇಡ", "ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯ ಮಾಡುವರು" ಇತ್ಯಾದಿ.

ವಿಶೇಷತೆ: 

ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ತಂದವರು.

ಲಿಂಗದೀಕ್ಷೆ: 

ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.

ಭಾಷೆ: ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗಹನವಾದ ವೇದಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.

2. ಹರಿಹರ- ರಗಳೆಯ ಕವಿ

ಕಾಲ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1200.

ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: ಹಂಪೆ (ವಿಜಯನಗರ).

ಬಿರುದು: 'ರಗಳೆಯ ಕವಿ'.

ಶೈಲಿ: ಚಂಪೂ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು 'ರಗಳೆ' ಎಂಬ ಹೊಸ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ತಂದವರು.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: 

'ನಂಬಿಯಣ್ಣನ ರಗಳೆ', 'ಪುಷ್ಪರಗಳೆ', 'ಬಸವರಾಜದೇವರ ರಗಳೆ'.

ದೈವ: ಹಂಪೆಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ಪರಮ ಭಕ್ತ.

ವಿಶೇಷತೆ: 

ರಾಜಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶಿವಶರಣರ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬರೆದವರು.

ನಿರೂಪಣೆ: 

ಹರಿಹರನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾವಾವೇಶ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಉತ್ತುಂಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಕೊಡುಗೆ: 

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ 'ರಗಳೆ' ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವರದು.

ಪದಬಳಕೆ: 

ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಬ್ಬರವಿಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ.

3. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ - ರೂಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ

ಕಾಲ: 15ನೇ ಶತಮಾನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1430).

ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಳಿವಾಡ.

ಮೂಲ ಹೆಸರು: ಗದುಗಿನ ನಾರಾಣಪ್ಪ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ:

'ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ' (ಗದಗಿನ ಭಾರತ).

ಛಂದಸ್ಸು:

 ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬಿರುದು:

'ರೂಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ'.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ: 

ಮಹಾಭಾರತದ ಮೊದಲ 10 ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂಕಿತ:

 'ಗದುಗಿನ ವೀರನಾರಾಯಣ'.

ಶೈಲಿ: 

ಇವರ ರೂಪಕಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಮೆಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಪ್ರಭಾವ: 

"ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಹಾಡಿದನೆಂದರೆ ಕಲಿಯುಗ ದ್ವಾಪರವಾಗುವುದು" ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿ ಇದೆ.

4. ಕನಕದಾಸರು - ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಧ್ರುವತಾರೆ

ಕಾಲ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1509 - 1609. 

ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಡ ಗ್ರಾಮ.

ಅಂಕಿತನಾಮ: 'ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ'.

ಮೂಲ ಹೆಸರು: ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು: 

'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ' (ಸಾಂಗತ್ಯ), 'ನಳಚರಿತ್ರೆ', 'ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ'.

ಪ್ರಕಾರ: 

ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಉಗಾಭೋಗ ಮತ್ತು ಮುಂಡಿಗೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶ:

 "ಕುಲ ಕುಲವೆಂದು ಹೊಡೆದಾಡದಿರಿ" ಎಂಬ ಕೀರ್ತನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾನತೆ ಸಾರಿದರು.

ವಿಶೇಷತೆ:

 'ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ'ಯಲ್ಲಿ ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಭತ್ತದ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಬಡವರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೈವ: ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತರು (ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ ಇವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ).

ಕೊಡುಗೆ: 

ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಮನೆಮನೆಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು.