ಜೈನ ಯುಗ/ಪಂಪ ಯುಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳು

 ಜೈನ ಯುಗ/ಪಂಪ ಯುಗ

1. ಆದಿಕವಿ ಪಂಪ - ಪ್ರಮುಖ 20 ಅಂಶಗಳು

 ಕಾಲ: ಕ್ರಿ.ಶ. 941 (10ನೇ ಶತಮಾನ).

 ಬಿರುದು: 'ಆದಿಕವಿ' ಮತ್ತು 'ಸಂಸಾರ ಸಾರೋದಯ'.

 ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: ವೆಂಗಿ ಮಂಡಲದ ವಂಗಿಪರ್ಲು (ಇಂದಿನ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಇವನು ಬೆಳೆದದ್ದು ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ).

 ತಂದೆ/ತಾಯಿ: ಅಭಿರಮದೇವ ಮತ್ತು ಅಬ್ಬಣಬ್ಬೆ.

 ಗುರು: ದೇವೇಂದ್ರಮುನಿ.

 ಆಶ್ರಯದಾತ: ವೇಮುಲವಾಡದ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸ ಅರಿಕೇಸರಿ.

 ಧರ್ಮ: ಜೈನ ಧರ್ಮ.

 ಶೈಲಿ: ಚಂಪೂ ಶೈಲಿ (ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯದ ಮಿಶ್ರಣ).

 ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ 1: 'ಆದಿಪುರಾಣ' (ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭನಾಥನ ಚರಿತ್ರೆ).

2: 'ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ' (ಇದು ಪಂಪಭಾರತ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ).

 ಕಾವ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆ: ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

 ಅರಿಕೇಸರಿಯ ಹೋಲಿಕೆ: ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಾತ ಅರಿಕೇಸರಿಯನ್ನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.

 ಭಾಷಾ ಅಭಿಮಾನ: "ಆರಂಕುಶವಿಟ್ಟೊಡಂ ನೆನೆಯುತಂ ಎನ್ನ ಮನಂ ಬನವಾಸಿ ದೇಶಮಂ" ಎಂದು ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

 ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ: "ಮಾನವ ಕುಲಂ ತಾನೊಂದೇ ವಲಂ" ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು ಇವನದು.

 ರಚನಾ ಕಾಲ: ಕೇವಲ 6 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಛಂದಸ್ಸು: ಖ್ಯಾತ ಕರ್ನಾಟಕ ವೃತ್ತಗಳ (ಉತ್ಪಲಮಾಲೆ, ಚಂಪಕಮಾಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ) ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

 ಬಿರುದುಗಳು: ಕವಿತಾಗುಣಾರ್ಣವ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇವನಿಗಿತ್ತು.

 ಮೂಲ: ಇವನ ಪೂರ್ವಜರು ಗುಂಡಲಕಮ್ಮ ನದಿ ತೀರದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.

 ತಮ್ಮ: ಇವನ ತಮ್ಮನ ಹೆಸರು ಜಿನವಲ್ಲಭ.

 ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ 'ರತ್ನತ್ರಯ'ದಲ್ ಮೊದಲನೆಯವನು.

2. ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ರನ್ನ - ಪ್ರಮುಖ 20 ಅಂಶಗಳು

 ಕಾಲ: ಕ್ರಿ.ಶ. 949 - 1020 (10ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ).

 ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: ಬೆಳ್ವೊಲ ನಾಡಿನ 'ಮುಧುವೊಳಲು' (ಇಂದಿನ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಧೋಳ).

 ವೃತ್ತಿ: ಇವನ ಪೂರ್ವಜರು ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿಯವರು (ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರು).

 ತಂದೆ/ತಾಯಿ: ಜಿನವಲ್ಲಭ ಮತ್ತು ಅಬ್ಬಬ್ಬೆ.

 ಗುರು: ಅಜಿತಸೇನಾಚಾರ್ಯರು.

 ಆಶ್ರಯದಾತ: ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ತೈಲಪ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಮಗ ಸತ್ಯಾಶ್ರಯ ಈರಿವಬೆಡಂಗ.

 ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ 1: 'ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯ' (ಇದು ಗದಾಯುದ್ಧ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ).

             2: 'ಅಜಿತನಾಥ ಪುರಾಣ' (ಎರಡನೇ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಚರಿತ್ರೆ).

 ಇತರ ಕೃತಿಗಳು: ಪರಶುರಾಮ ಚರಿತೆ, ಚಕ್ರೇಶ್ವರ ಚರಿತೆ ಮತ್ತು ರನ್ನಕಂದ (ನಿಘಂಟು).

 ಕಾವ್ಯದ ನಾಯಕ: ಗದಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮನನ್ನು ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

 ಸತ್ಯಾಶ್ರಯನ ಹೋಲಿಕೆ: ಭೀಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಾತ ಸತ್ಯಾಶ್ರಯ ಈರಿವಬೆಡಂಗನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.

 ಶೈಲಿ: ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯವು 'ವೀರ ರಸ'ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ಗುಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.

 ಬಿರುದು: 'ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ', 'ಶಕ್ತಿ ಕವಿ' ಮತ್ತು 'ಉಭಯಕವಿ'.

 ಗದಾಯುದ್ಧದ ಕಥೆ: ಮಹಾಭಾರತದ ಕೊನೆಯ ಹದಿನೆಂಟನೇ ದಿನದ ಯುದ್ಧದ ಕಥೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.

 ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಕ್ರಮ: ಗದಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ (ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ).

 ರತ್ನತ್ರಯರು: ಪಂಪ ಮತ್ತು ಪೊನ್ನರೊಂದಿಗೆ ರನ್ನನು ಕೂಡ 'ರತ್ನತ್ರಯ'ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ.

 ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ: ದುರ್ಯೋಧನನ ಅಂತಃಕರಣ ಮತ್ತು ಭೀಮನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

 ಸಮಕಾಲೀನರು: ಇವನು ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲೂ ಇದ್ದನು.

 ಭಾಷೆ: ಹಳಗನ್ನಡದ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗ ಇವನ ವಿಶೇಷತೆ.

 ಗೌರವ: ತೈಲಪ ಅರಸನು ರನ್ನನಿಗೆ 'ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದನು.

3. ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ 

 ಕಾಲ: ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ. 9ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಅಥವಾ 10ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

 ಕೃತಿ: ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ 'ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ'.

 ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜನಕ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ (ಸಿಕ್ಕಿರುವ) ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಗದ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

 ಜೈನ ಧರ್ಮ: ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯರು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರ ಕೃತಿಯು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

 ಆಕರ ಗ್ರಂಥ: ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯು ಭ್ರತಹರಿಯ 'ಬೃಹತ್ಕಥಾಕೋಶ' ಅಥವಾ ಶಿವಾರ್ಯರ 'ಭಗವತೀ ಆರಾಧನಾ' ಎಂಬ ಪ್ರಾಕೃತ ಗ್ರಂಥದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಕಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 19 ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಈ ಕಥೆಗಳು ಜೈನ ಮುನಿಗಳ ತಪಸ್ಸು, ಉಪಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಮರಣದ ಕುರಿತಾಗಿವೆ.

 ಭಾಷಾ ಶೈಲಿ: ಇವರ ಭಾಷೆಯನ್ನು 'ಪೂರ್ವದ ಹಳಗನ್ನಡ' ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಹಳಗನ್ನಡ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಸರಳತೆ: ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಠಿಣತೆಗಿಂತ ಇವರ ಗದ್ಯವು ಸರಳ ಮತ್ತು ಓದಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.

 ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ: ಈ ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.

 ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಣ: ಇವರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

 ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ: 'ವಡ್ಡ' ಎಂದರೆ ವೃದ್ಧ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯ ಎಂದರ್ಥ. 'ಹಿರಿಯರ ಆರಾಧನೆ' ಅಥವಾ ಜಿನಮುನಿಗಳ ಆರಾಧನೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

 ಕಥಾ ಹಂದರ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಥೆಯೂ ಒಬ್ಬ ಮುನಿಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

 ಬರವಣಿಗೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಇದ್ದರೂ, ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಡು ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

 ಮೊದಲ ಕಥೆ: ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ 'ಸುಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಥೆ' ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.

 ಉತ್ತಮ ಸಂಭಾಷಣೆ: ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.

 ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು: ಕೇವಲ ಧರ್ಮವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕ್ಷಮೆ, ದಯೆ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

 ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರ: ಕಥೆಯ ಒಳಗೆ ಉಪಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರವನ್ನು ಇವರು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.

 ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಭಾವ: ಇವರ ಭಾಷೆಯು 9ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳ ಭಾಷೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

 ಸಂಶೋಧನೆ: ಡಿ.ಎಲ್. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

 ಕನ್ನಡದ ಆಸ್ತಿ: ಹಳಗನ್ನಡ ಗದ್ಯದ ಸೊಬಗನ್ನು ಅರಿಯಲು ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯರ ಕೊಡುಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದುದು.