ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು
ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ನೇರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಪದಪುಂಜ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು 'ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿರುತ್ತವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಕೈ ಕೊಡು" ಎಂದರೆ ಕೈಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೊಡುವುದು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ನಂಬಿಸಿ ಮೋಸ ಮಾಡುವುದು" ಎಂದರ್ಥ.
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
- ಇವು ಭಾಷೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
- ಇವುಗಳ ಮೂಲ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಅಥವಾ ಸೂಚ್ಯ ಅರ್ಥವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
- ಇವುಗಳನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನುಡಿಗಟ್ಟು ಅರ್ಥ
ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ನೋಡುವುದು- ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುವುದು
ಅಕ್ಕಿ ಉದುರಿಸುವುದು- ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದು
ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಜೀವ ಇರುವುದು- ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಲ್ಲಿರುವುದು
ಅಂಗೈ ತೋರಿಸುವುದು -ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು
ಅಂಗೈ ಮೇಲೆ ತೇಲಿಸುವುದು -ಅತಿಯಾಗಿ ಮಮತೆ ತೋರುವುದು
ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದದ್ದು- ತಮ್ಮ ಮನೆಯವರೇ ಆಗಿರುವುದು
ಅಡಕೆ ಹಾಕುವುದು- ಸವಾಲು ಹಾಕುವುದು
ಅಡಿಕೆ ಮುರಿಯುವುದು -ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸುವುದು
ಅಣಕಿಸುವುದು -ತಿರಸ್ಕಾರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವುದು
ಅಣಕದ ಮಾತು -ವ್ಯಂಗ್ಯ
ಅತಿಯಾದ ಆಸೆ -ಅತಿಲಾಭಾಸಕ್ತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಸತ್ಯ -ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯ
ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡುವುದು ಆದೇಶ ನೀಡುವುದು
ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತಲೆ ಹಾಕುವುದು ಅಪಾಯಕರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು
ಅಬ್ಬರಿಸುವುದು ಜಾಸ್ತಿ ಗದ್ದಲ ಮಾಡುವುದು
ಅಭಿಮಾನ ತೋರಿಸುವುದು -ಗೌರವ ನೀಡುವುದು
ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು -ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಾಗುವುದು
ಅಳಿದು ಹೋಗುವುದು -ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುವುದು
ಅಹಂಕಾರ ತೋರುವುದು -ಗರ್ವ ತೋರಿಸುವುದು
ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ನೋಡುವುದು- ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡುವುದು
ಅಗ್ಗದ ಮಾತು- ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಾತು
ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು -ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟ
ಅಜಾಗರೂಕತೆ ತೋರುವುದು -ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡುವುದು
ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡುವುದು- ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು
ಅಡ್ಡಗಾಲು ಹಾಕುವುದು -ಅಡಚಣೆ ಮಾಡುವುದು
ಅತಿಥಿ ದೇವೋಭವ -ಅತಿಥಿಗೆ ಗೌರವ
ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು -ದೂರ ಉಳಿಯುವುದು
ಅಂಧವಾಗಿ ನಂಬುವುದು -ಯೋಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಂಬುವುದು
ಅರಣ್ಯ ರೋದನ -ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದ ಅಳಲು
ಅಸಾಧ್ಯ ಕೆಲಸ -ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಕೆಲಸ
ಅಸಡ್ಡೆ ತೋರುವುದು -ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡುವುದು
ಅಸ್ತಂಗತವಾಗುವುದು -ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವುದು
ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವುದು -ಅತಿಯಾಗಿ ಹೊಗಳುವುದು
ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕುವುದು- ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು
ಆಳವಾದ ನೋವು -ತೀವ್ರ ದುಃಖ
ಆಸ್ತಿ ಹಾಳು ಮಾಡುವುದು - ನಾಶ ಮಾಡುವುದು
ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು- ವಿರೋಧಿಸುವುದು
ಆಂತರಿಕ ಕಲಹ -ಒಳಜಗಳ
ಆವಿರ್ಭವಿಸುವುದು- ಉದಯಿಸುವುದು
ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭ -ಮುಖ್ಯ ಬೆಂಬಲ
ಆಳವಾದ ಸ್ನೇಹ -ಗಾಢ ಸ್ನೇಹ
ಆಳುವ ಹಕ್ಕು -ಅಧಿಕಾರ
ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ -ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ನೇಹಿತ
ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕುವುದು -ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು
ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು- ಹೊಸ ದಾಖಲೆ ಮಾಡುವುದು
ಇಡೀ ಜೀವನ -ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯ
ಉಪ್ಪುನ ತಿಂದವನು ನೀರು ಕುಡಿಯಲೇಬೇಕು- ಋಣ ತೀರಿಸಲೇಬೇಕು
ಉಸಿರು ಹಿಡಿಯುವುದು-ಆತಂಕದಿಂದ ಕಾಯುವುದು
ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿಸುವುದು -ಜಗಳ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
ಉಕ್ಕಿನ ಮನಸ್ಸು- ದೃಢ ಮನಸ್ಸು
ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯ- ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಭವಿಷ್ಯ
ಉಲ್ಟಾ ಹೊಡೆತ -ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮ
ಊಟದ ತಟ್ಟೆ ತಳ್ಳುವುದು -ಅವಕಾಶ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
ಊರೂರು ಹೆಸರು- ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ
ಓಂ ಪ್ರಥಮ: ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು.
ಓಗೊಡು: ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡು ಅಥವಾ ಸಮ್ಮತಿಸು.
ಓನಾಮ: ಆರಂಭದ ಪಾಠ.
ಓಬಿರಾಯನ ಕಾಲ: ಪುರಾತನ ಕಾಲ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಕಾಲ.
ಓಟಕ್ಕೆ ಬಾ: ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
ಓಲೈಕೆ ಮಾಡು: ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.
ಓಟ ಕೀಳು: ಹೆದರಿ ಓಡು.
ಓರೆ ನೋಟ: ಓರೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಅಥವಾ ಒರಟು ದೃಷ್ಟಿ.
ಓಗುಡು: ದನಿಗೂಡಿಸು ಅಥವಾ ಬೆಂಬಲಿಸು.
ಓಯೆನ್ನಿಸು: ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುವಂತೆ ಮಾಡು.
ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಣ್ಣೆರಚು: ಮೋಸ ಮಾಡು.
ಕೈ ಕೊಡು: ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡು.
ಕಾಲಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳು: ಓಡಿ ಹೋಗು.
ಕಂಕಣಬದ್ಧನಾಗು: ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡು.
ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿರೋದು: ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸುವುದು.
ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು: ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಲಾಭ.
ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗು: ಕೋಪ ಬರುವುದು.
ಕೈ ಮುಗಿಯುವುದು: ಗೌರವಿಸು ಅಥವಾ ಸಾಕು ಎಂದು ಶರಣಾಗು.
ಕರುಳು ಚುರುಗುಟ್ಟು: ಅತೀವ ಮರುಕ ಉಂಟಾಗು.
ಕಲ್ಲೆದೆಯವನು: ಕರುಣೆ ಇಲ್ಲದವನು.
ಚಳ್ಳೆಹಣ್ಣು ತಿನ್ನಿಸು: ಏಮಾರಿಸು ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಎಳೆ.
ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ: ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆ.
ಚಾಡಿ ಹೇಳು: ಒಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಪಿಸುಗುಟ್ಟು.
ಚಾಪೆ ಕೆಳಗೆ ತೂರು: ಅತಿ ಚಾಣಾಕ್ಷತನ ತೋರಿಸು.
ಚಳಿ ಬಿಡಿಸು: ತಕ್ಕ ಪಾಠ ಕಲಿಸು ಅಥವಾ ಹೊಡೆ.
ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ: ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುವಂತದ್ದು.
ಚೀಮಾರಿ ಹಾಕು: ನಿಂದಿಸು ಅಥವಾ ಜೂರು.
ಚುರುಕು ಮುಟ್ಟಿಸು: ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡು ಅಥವಾ ನೋವುಂಟು ಮಾಡು.
ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡು: ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಚರ್ಚಿಸು.
ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಡು: ಅಸಡ್ಡೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ತಲೆದೂಗು: ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸು.
ತಣ್ಣೀರೆರಚು: ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸು.
ತಲೆ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳು: ತಾನೇ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕುವುದು.
ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸು: ಅವಮಾನ ಪಡು.
ತಲೆ ತಿನ್ನು: ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಾಡು.
ತಡೆ ಹಿಡಿ: ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ನಿಲ್ಲಿಸು.
ತಳಪಾಯ ಹಾಕು: ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಕ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡು.
ತಾಳ ಹಾಕು: ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮಾತಿಗೆ ಅಂಧವಾಗಿ ಒಪ್ಪುವುದು.
ತಲೆಗೆ ಏರಿಸಿಕೊ: ಗರ್ವ ಪಡು.
ತೇಲಿಸಿ ಬಿಡು: ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊ.
ಸಕ್ಕರೆ ಸವರಿ ಮಾತನಾಡು: ಮೋಸದ ಮೃದು ಮಾತು.
ಸಟ್ಟಗೆ ಆಡಿಸು: ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರ ತೋರಿಸುವುದು.
ಸತ್ತಂತಾಗು: ಬಹಳ ಭಯ ಪಡು ಅಥವಾ ನಿಶ್ಶಕ್ತನಾಗು.
ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕು: ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳು.
ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊ: ಹಗೆತನ ಸಾಧಿಸು.
ಸುಣ್ಣ ಹಚ್ಚು: ಮೋಸ ಮಾಡು.
ಸಮರ ಸಾರು: ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗು.
ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡು: ಗೌಪ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸು.
ಸಮಾದಿ ಮಾಡು: ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿ
ಸಿಬಿಡು.
ಸವಾಲು ಹಾಕು: ಎದುರಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡು.
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ