ಕಂದ ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಷಟ್ಪದಿಗಳು

 



                ಕಂದ ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಷಟ್ಪದಿಗಳು

ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರೆಗಳ (ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಕಾಲ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗಣ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರಾಗಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂದ ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಷಟ್ಪದಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದವು.

ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಅನ್ವಯ ಇವುಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಕಂದ ಪದ್ಯ

ಕಂದ ಪದ್ಯವು ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಛಂದೋಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

ಇದು 4 ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.

1 ಮತ್ತು 3ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ (ಇಲ್ಲಿ ತಲಾ 12 ಮಾತ್ರೆಗಳಂತೆ 3 ಗಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ - ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಣವು 4 ಮಾತ್ರೆಗಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ).

2 ಮತ್ತು 4ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ (ಇಲ್ಲಿ ತಲಾ 20 ಮಾತ್ರೆಗಳಂತೆ 5 ಗಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ - ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಣವು 4 ಮಾತ್ರೆಗಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ).

ನಿಯಮ: 2 ಮತ್ತು 4ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವು ಗುರುವಿನಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಬೆಸ ಸ್ಥಾನದ ಗಣಗಳಲ್ಲಿ (1, 3, 5, 7) 'ಜ' ಗಣ (U - U) ಬರಬಾರದು. 6ನೇ ಗಣವು 'ಜ' ಗಣ ಅಥವಾ 'ನಲ' (U U U U) ಆಗಿರಬೇಕು.

2. ಷಟ್ಪದಿಗಳು

'ಷಟ್ಪದಿ' ಎಂದರೆ ಆರು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6 ವಿಧಗಳಿವೆ. ಷಟ್ಪದಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮವೆಂದರೆ: 1, 2, 4 ಮತ್ತು 5ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ. 3 ಮತ್ತು 6ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.

೧. ಶರ ಷಟ್ಪದಿ

1, 2, 4, 5ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ 2 ಗಣಗಳು.

3, 6ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ 3 ಗಣಗಳು + 1 ಗುರು.

೨. ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿ

1, 2, 4, 5ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 5 ಮಾತ್ರೆಗಳ 2 ಗಣಗಳು.

3, 6ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 5 ಮಾತ್ರೆಗಳ 3 ಗಣಗಳು + 1 ಗುರು.

೩. ಭೋಗ ಷಟ್ಪದಿ

1, 2, 4, 5ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 3 ಮಾತ್ರೆಗಳ 4 ಗಣಗಳು.

3, 6ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 3 ಮಾತ್ರೆಗಳ 6 ಗಣಗಳು + 1 ಗುರು.

೪. ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ- ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ

ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ತನ್ನ 'ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ.

1, 2, 4, 5ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ ತಲಾ 2 ಗಣಗಳು (ಒಟ್ಟು 14 ಮಾತ್ರೆಗಳು).

3, 6ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ ತಲಾ 3 ಗಣಗಳು + 1 ಗುರು (ಒಟ್ಟು 21 ಮಾತ್ರೆಗಳು + ಗುರು).

೫. ಪರಿವರ್ಧಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ

1, 2, 4, 5ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ 4 ಗಣಗಳು.

3, 6ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ 6 ಗಣಗಳು + 1 ಗುರು.

೬. ವಾರ್ದ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ

ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ ಕವಿಯು 'ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ'ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ.

1, 2, 4, 5ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 5 ಮಾತ್ರೆಗಳ 4 ಗಣಗಳು.

3, 6ನೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ: 5 ಮಾತ್ರೆಗಳ 6 ಗಣಗಳು + 1 ಗುರು.

ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

ಮಾತ್ರೆ: ಒಂದು ಲಘು (U) ಗೆ 1 ಮಾತ್ರೆ, ಒಂದು ಗುರು (–) ಗೆ 2 ಮಾತ್ರೆಗಳು.

ಗುರು ಪ್ರಾಸ: ಪ್ರತಿ ಷಟ್ಪದಿಯ 3 ಮತ್ತು 6ನೇ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗುರು ಅಕ್ಷರವು ಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಷಟ್ಪದಿಯ ಲಕ್ಷಣ.

ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳು

ಕಾಮೆಂಟ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮಾಡಿ

ಈ ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು

ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಭಂಡಾರ: 450+ ಪ್ರಮುಖ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು

ಇಮೇಜ್
  ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು - ಭಾಷೆಯ ಜೀವನಾಡಿ ಪರಿಚಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಎಂದರೆ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನುಡಿ ಅಥವಾ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ. ಇದು ನೇರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡದೆ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಥವಾ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ . ಕನ್ನಡ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಪದಪುಂಜಗಳಿಗೆ 'ನುಡಿಗಟ್ಟು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಶಬ್ದಶಃ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ, ಆಳವಾದ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಏಕೆ? 1. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚಮತ್ಕಾರ ತರಲು. 2. ಕಡಿಮೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥ ತಿಳಿಸಲು. 3. ಭಾಷೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು. ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: 1 ರಿಂದ 472 ರವರೆಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ನೋಡುವುದು -> ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುವುದು ​ಅಕ್ಕಿ ಉದುರಿಸುವುದು -> ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದು ​ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಜೀವ ಇರುವುದು -> ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಲ್ಲಿರುವುದು ​ಅಂಗೈ ತೋರಿಸುವುದು -> ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ​ಅಂಗೈ ಮೇಲೆ ತೇಲಿಸುವುದು -> ಅತಿಯಾಗಿ ಮಮತೆ ತೋರುವುದು ​ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ->...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ

ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಉಗಮ, ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ | Godavari River System for KPSC, UPSC & SSC

ಇಮೇಜ್
  ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 'ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗಾ' ಅಥವಾ 'ವೃದ್ಧ ಗಂಗಾ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಭೂಭಾಗದ ಸುಮಾರು 10% ಭಾಗವನ್ನು ಈ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ: 1. ಉಗಮ ಮತ್ತು ಹರಿವು ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಸಿಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತ್ರಯಂಬಕೇಶ್ವರದ ಬಳಿಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1,067 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ: ಸುಮಾರು 1,465 ಕಿ.ಮೀ. ಹರಿಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅಂತರವೇದಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. 2. ಉಪನದಿಗಳ ವಿವರ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಉಪನದಿಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಡದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳು: ಈ ಉಪನದಿಗಳು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದು ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಧರ್ನಾ, ಪೂರ್ಣಾ, ಪ್ರಾಣಹಿತ (ವಾರ್ಧಾ, ವೇನ್ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಪೆನ್ ಗಂಗಾಗಳ ಸಂಘಮ), ಇಂದ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಶಬರಿ. ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳು: ಈ ಉಪನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದು ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರವರ, ಮಂಜೀರಾ (ಇದು ಗೋದಾವರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿ), ಮತ್ತು ಮನೈರ್. ಅತಿ ಉದ್ದದ ಉಪನದಿಗಳು: ಪ್ರಾಣಹಿತ: ಇದು ಗೋದಾವರಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ (ಇದರಲ್ಲಿ ವೇನ್ ಗಂಗಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ

ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಇತಿಹಾಸ: ಸ್ಥಾಪಕ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು | Kadamba Dynasty History

ಇಮೇಜ್
  ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಕನ್ನಡ'ವನ್ನೇ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಕದಂಬರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 345 ರಿಂದ 525 ರವರೆಗೆ ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳಿದ ಈ ವಂಶವು ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ನುಡಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅಳಿವಿಲ್ಲದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ ದೆ. ಸ್ಥಾಪಕ -> ಮಯೂರಶರ್ಮ ರಾಜಧಾನಿ -> ಬನವಾಸಿ ಲಾಂಛನ -> ಸಿಂಹ ಧ್ವಜ -> ವಾನರ ಧ್ವಜ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊರೆ -> ಕಾಕುತ್ಸವರ್ಮ ಮೊದಲ ಶಾಸನ -> ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ->ಕನ್ನಡ 1. ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ   ಕದಂಬ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಯೂರಶರ್ಮ. ಇವರು ಮೂಲತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಚೀಪುರದ ಪಲ್ಲವರ ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಪಲ್ಲವ ಅಶ್ವಸವಾರರಿಂದ ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದರು.  ಈ ಅವಮಾನವೇ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೇಖನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದ ಮಯೂರಶರ್ಮ, ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. 2. ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜರು ಮಯೂರಶರ್ಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. 345-365): ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕ. ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ 'ಮಯೂರವರ್ಮ' ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮ ಸ್ವ...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ