ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ


 FDA ಮತ್ತು SDA ಅಂತಹ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ ವಿಭಾಗವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪದಗಳು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ಈ ರೀತಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪದಗಳನ್ನು ನಾವು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ:

ತತ್ಸಮ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪದಗಳು ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 'ತತ್ಸಮ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. (ತತ್ + ಸಮ = ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ).

ತದ್ಭವ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪದಗಳು ಕನ್ನಡದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಲ್ಪ-ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಬಳಕೆಯಾದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 'ತದ್ಭವ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. (ತತ್ + ಭವ = ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ).

ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ ರೂಪಾಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳು

ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪದಗಳು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಸುಲಭ:

'ಶ' ಮತ್ತು 'ಷ' ಅಕ್ಷರಗಳು 'ಸ' ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ:

ಶಿವ - ಸಿವ

ಆಕಾಶ - ಆಗಸ

ವರ್ಷ - ವರುಷ

ವೇಷ - ವೇಸ

'ಯ' ಅಕ್ಷರವು 'ಜ' ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ:

ಯಮ - ಜಮನ

ಯಜ್ಞ - ಜನ್ನ

ಯಶ - ಜಸ

ಯುಗ - ಜುಗ

'ವ' ಅಕ್ಷರವು 'ಬ' ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ:

ವಿದ್ಯೆ - ಬಜ್ಜೆ

ವಂಶ - ಬಂಚ

ವೀಣೆ - ಬೇನೆ

'ಪ' ಅಕ್ಷರವು 'ಹ' ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಳಗನ್ನಡದಿಂದ ಹೊಸಗನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ):

ಪಕ್ಷಿ - ಹಕ್ಕಿ

ಪರ್ವ - ಹಬ್ಬ

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

ತತ್ಸಮ (ಸಂಸ್ಕೃತ ರೂಪ) ತದ್ಭವ (ಕನ್ನಡ ರೂಪ)

ಕಾರ್ಯ- ಕಜ್ಜ

ಕಾವ್ಯ -ಕಬ್ಬ

ರಾಯ -ರಾಜ

ಚಂದ್ರ -ಚಂದಿರ

ವಿದ್ಯಾ- ಬಜ್ಜೆ

ಸೂರ್ಯ- ಸುಜ್ಜ / ಸೂರು

ಪೃಥ್ವಿ -ಪುಡವಿ

ಪಕ್ಷಿ -ಹಕ್ಕಿ

ಮುಖ -ಮೊಗ

ರತ್ನ- ರನ್ನ

ದಿಶೆ -ದೆಸೆ

ಶರ್ಕರಾ -ಸಕ್ಕರೆ

ಪುಸ್ತಕ- ಹೊತ್ತಿಗೆ

ವಾರ್ತೆ -ಬತ್ತೆ

ಸ್ಥಾನ -ತಾಣ

ಋಷಿ- ರಿಸಿ

ಶಾಲಾ- ಸಾಲೆ

ಬ್ರಹ್ಮ -ಬೊಮ್ಮ

ಅಗ್ನಿ- ಅಗ್ಗಿ

ಆಶ್ಚರ್ಯ -ಅಚ್ಚರಿ

ಪ್ರಸಾದ- ಹಸಾದ

ಶಕ್ತಿ- ಸತ್ತಿ

ವೀರ- ಬೀರ

ಯಾತ್ರೆ -ಜಾತ್ರೆ

ಕವಿತಾ-ಕಬ್ಬಿಗ

ಯಶೋಗಾಥೆ-ಜಸಗಾತೆ

ಪರ್ವ- ಹಬ್ಬ

ತಪಸ್ವಿ -ತವಸಿ

ಶಯ್ಯಾ -ಸೆಜ್ಜೆ

ವೈಶಾಖ- ಬೇಸಿಗೆ

ಸಿಂಹ -ಸಿಂಬಾ 

ಸ್ತಂಭ -ಕಂಬ

ಯೋಗಿ- ಜೋಗಿ

ಪಟ್ಟಣ- ಹತ್ತಣ

ಪ್ರಾಣ -ಪರಣ/ಹರಣ

ಅನಾಥ- ಅನಾದ

ವೀರ -ಬೀರ

ಗ್ರಹ- ಗೇಹ

ದೀಪ -ದೀವಿಗೆ

ಸಮುದ್ರ -ಸಾಗರ / ಹವಣ

ಯುದ್ಧ -ಜುದ್ಧ

ಶ್ರಾವಣ -ಸಾವಣ

ಮಾಣಿಕ- ಮಾಣಿಕ್ಯ

ಲಕ್ಷ್ಮೀ- ಲಕುಮಿ

ಭೂಮಿ- ಭುವಿ

ಈಶ್ವರ- ಈಸರ

ಜ್ಯೋತಿ -ಜೊತಿ

ಸ್ವರ್ಗ- ಸಗ್ಗ


ವರ್ಗೀಕರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು


1. ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳ ಬದಲಾವಣೆ:

       ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕಠಿಣ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗುತ್ತವೆ.

      ಕರ್ಪೂರ - ಕಪ್ಪುರ

      ಚಕ್ರ - ಚಕ್ಕ


2. ಸ್ವರಗಳ ಬದಲಾವಣೆ:

      ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳು ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

      ಯುಗ - ಜುಗ 

     ಯಂತ್ರ - ಜಂತ


3. ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ:

       ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

       ಪ್ರಸಾದ - ಹಸಾದ

      ಸಂಧ್ಯಾ - ಸಂಜೆ


ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳು

ಕಾಮೆಂಟ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮಾಡಿ

ಈ ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು

ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಭಂಡಾರ: 450+ ಪ್ರಮುಖ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು

ಇಮೇಜ್
  ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು - ಭಾಷೆಯ ಜೀವನಾಡಿ ಪರಿಚಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಎಂದರೆ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನುಡಿ ಅಥವಾ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ. ಇದು ನೇರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡದೆ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಥವಾ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ . ಕನ್ನಡ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಪದಪುಂಜಗಳಿಗೆ 'ನುಡಿಗಟ್ಟು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಶಬ್ದಶಃ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ, ಆಳವಾದ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಏಕೆ? 1. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚಮತ್ಕಾರ ತರಲು. 2. ಕಡಿಮೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥ ತಿಳಿಸಲು. 3. ಭಾಷೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು. ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: 1 ರಿಂದ 472 ರವರೆಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ನೋಡುವುದು -> ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುವುದು ​ಅಕ್ಕಿ ಉದುರಿಸುವುದು -> ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದು ​ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಜೀವ ಇರುವುದು -> ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಲ್ಲಿರುವುದು ​ಅಂಗೈ ತೋರಿಸುವುದು -> ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ​ಅಂಗೈ ಮೇಲೆ ತೇಲಿಸುವುದು -> ಅತಿಯಾಗಿ ಮಮತೆ ತೋರುವುದು ​ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ->...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ

ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಉಗಮ, ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ | Godavari River System for KPSC, UPSC & SSC

ಇಮೇಜ್
  ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 'ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗಾ' ಅಥವಾ 'ವೃದ್ಧ ಗಂಗಾ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಭೂಭಾಗದ ಸುಮಾರು 10% ಭಾಗವನ್ನು ಈ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ: 1. ಉಗಮ ಮತ್ತು ಹರಿವು ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಸಿಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತ್ರಯಂಬಕೇಶ್ವರದ ಬಳಿಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1,067 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ: ಸುಮಾರು 1,465 ಕಿ.ಮೀ. ಹರಿಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅಂತರವೇದಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. 2. ಉಪನದಿಗಳ ವಿವರ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಉಪನದಿಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಡದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳು: ಈ ಉಪನದಿಗಳು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದು ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಧರ್ನಾ, ಪೂರ್ಣಾ, ಪ್ರಾಣಹಿತ (ವಾರ್ಧಾ, ವೇನ್ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಪೆನ್ ಗಂಗಾಗಳ ಸಂಘಮ), ಇಂದ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಶಬರಿ. ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳು: ಈ ಉಪನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದು ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರವರ, ಮಂಜೀರಾ (ಇದು ಗೋದಾವರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿ), ಮತ್ತು ಮನೈರ್. ಅತಿ ಉದ್ದದ ಉಪನದಿಗಳು: ಪ್ರಾಣಹಿತ: ಇದು ಗೋದಾವರಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ (ಇದರಲ್ಲಿ ವೇನ್ ಗಂಗಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ

ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಇತಿಹಾಸ: ಸ್ಥಾಪಕ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು | Kadamba Dynasty History

ಇಮೇಜ್
  ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಕನ್ನಡ'ವನ್ನೇ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಕದಂಬರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 345 ರಿಂದ 525 ರವರೆಗೆ ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳಿದ ಈ ವಂಶವು ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ನುಡಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅಳಿವಿಲ್ಲದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ ದೆ. ಸ್ಥಾಪಕ -> ಮಯೂರಶರ್ಮ ರಾಜಧಾನಿ -> ಬನವಾಸಿ ಲಾಂಛನ -> ಸಿಂಹ ಧ್ವಜ -> ವಾನರ ಧ್ವಜ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊರೆ -> ಕಾಕುತ್ಸವರ್ಮ ಮೊದಲ ಶಾಸನ -> ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ->ಕನ್ನಡ 1. ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ   ಕದಂಬ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಯೂರಶರ್ಮ. ಇವರು ಮೂಲತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಚೀಪುರದ ಪಲ್ಲವರ ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಪಲ್ಲವ ಅಶ್ವಸವಾರರಿಂದ ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದರು.  ಈ ಅವಮಾನವೇ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೇಖನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದ ಮಯೂರಶರ್ಮ, ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. 2. ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜರು ಮಯೂರಶರ್ಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. 345-365): ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕ. ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ 'ಮಯೂರವರ್ಮ' ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮ ಸ್ವ...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ