ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಜನ್ನ ಮತ್ತು ನಾಗಚಂದ್ರ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಜನ್ನ ಮತ್ತು ನಾಗಚಂದ್ರ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

೧. ಆದಿಕವಿ ಪಂಪ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೪೧):

ಬಿರುದು: 'ಆದಿಕವಿ' ಮತ್ತು 'ನಾಡೋಜ'.

ಆಶ್ರಯದಾತ: ವೇಮುಲವಾಡದ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಿಕೇಸರಿ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ (ಪಂಪ ಭಾರತ): ಇದು ಲೌಕಿಕ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಾತ ಅರಿಕೇಸರಿಯನ್ನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಆದಿಪುರಾಣ: ಇದು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ವೃಷಭನಾಥರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.

೨. ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ರನ್ನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೯೩):

ಬಿರುದು: 'ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ'.

ಆಶ್ರಯದಾತ: ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ತೈಲಪ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾಶ್ರಯ ಇರಿವಬೆಡಂಗ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯ (ಗದಾಯುದ್ಧ): ಭೀಮ ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನರ ಗದಾಯುದ್ಧದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವೀರರಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಾವ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಾತ ಸತ್ಯಾಶ್ರಯನನ್ನು ಭೀಮನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಅಜಿತಪುರಾಣ: ಎರಡನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಅಜಿತನಾಥರ ಕುರಿತಾದ ಕೃತಿ.

ರನ್ನಕಂದ: ಕನ್ನಡದ ಹಳೆಯ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

೩. ಅಭಿನವ ಪಂಪ ನಾಗಚಂದ್ರ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೦೦):

ಬಿರುದು: 'ಅಭಿನವ ಪಂಪ'.

ವಿಶೇಷತೆ: ಪಂಪನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವನಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

ರಾಮಚಂದ್ರಚರಿತ ಪುರಾಣ (ಪಂಪ ರಾಮಾಯಣ): ಇದು ಜೈನ ರಾಮಾಯಣವಾಗಿದ್ದು, ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಉದಾತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಲ್ಲಿನಾಥಪುರಾಣ: ೧೯ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಮಲ್ಲಿನಾಥರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ.

೪. ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜನ್ನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೦೯):

ಬಿರುದು: 'ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿ'.

ಆಶ್ರಯದಾತ: ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವೀರಬಲ್ಲಾಳ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ: ಇದು ಜನ್ನನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ. ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಈ ಕಾವ್ಯವು ಕಾಮ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯ ವ್ಯರ್ಥತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನಂತನಾಥಪುರಾಣ: ೧೪ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಅನಂತನಾಥರ ಚರಿತ್ರೆ.

೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭಗಳಾದ ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

೧. ಬಸವಣ್ಣ (ವಿಶ್ವಗುರು ಬಸವಣ್ಣ)

ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು, ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರು. 

ಜನನ: ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೩೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ತಂದೆ-ತಾಯಿ: ಮಾದರಸ ಮತ್ತು ಮಾದಲಾಂಬಿಕೆ.

ಅಂಕಿತನಾಮ: 'ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ'.

ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು:

ಅನುಭವ ಮಂಟಪ: ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ 'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ'ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಜಾತಿ-ಮತ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.

ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದರು.

ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು.

ಪ್ರಮುಖ ವಚನಗಳು: "ಕಳಬೇಡ ಕೊಲಬೇಡ...", "ಇವನಾರವ ಇವನಾರವನೆನ್ನದೆ..." ಇವು ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನಗಳು. 

೨. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ

ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಶರಣೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧಕಿ. 

ಜನನ: ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉಡುತಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ತಂದೆ-ತಾಯಿ: ನಿರ್ಮಲಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸುಮತಿ.

ಅಂಕಿತನಾಮ: 'ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ'.

ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ:

ಇವರು ಲೌಕಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು (ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ) ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಅನುಭವ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಮತ್ತು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ 'ಅಕ್ಕ' ಎಂಬ ಗೌರವದ ಹೆಸರು ದೊರೆಯಿತು.

ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಶೈಲದ ಕದಳಿವನದಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.

ವಚನಗಳ ವಿಶೇಷತೆ: ಇವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇವರು ಸುಮಾರು ೪೩೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳಾದ ಹರಿಹರ, ರಾಘವಾಂಕ ಮತ್ತು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸರ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

೧. ಹರಿಹರ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)

ಹರಿಹರನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ 'ರಗಳೆಯ ಕವಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. 

ಸ್ಥಳ: ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಂಪಿ.

ಬಿರುದು: 'ರಗಳೆಯ ಕವಿ' ಮತ್ತು 'ನೂತನ ಯುಗ ಪ್ರವರ್ತಕ'.

ಶೈಲಿ: ಚಂಪೂ ಕಾವ್ಯದ ಬಂಧನದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ 'ರಗಳೆ' ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿದನು.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

ಬಸವರಾಜದೇವರ ರಗಳೆ: ಬಸವಣ್ಣನವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕೃತಿ.

ನಂಬಿಯಣ್ಣನ ರಗಳೆ: ಶಿವಭಕ್ತ ನಂಬಿಯಣ್ಣನ ಕುರಿತಾದ ಕೃತಿ.

ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ: ಇದು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿವಾಹದ ಕುರಿತಾದ ಚಂಪೂ ಕಾವ್ಯ.

ಇವರನ್ನು 'ಪುರಾತನ ಗಣಾಧೀಶ್ವರರ' ಚರಿತ್ರೆ ಬರೆದ ಮೊದಲಿಗ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 

೨. ರಾಘವಾಂಕ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨-೧೩ನೇ ಶತಮಾನ)

ರಾಘವಾಂಕನು ಹರಿಹರನ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದನು. ಇವನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ 'ಷಟ್ಪದಿ' ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಿತಾಮಹನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. 

ಬಿರುದು: 'ಕವಿಶರಭಭೇರುಂಡ' ಮತ್ತು 'ಉಭಯ ಕವಿ ಕಮಲ ರವಿ'.

ವಿಶೇಷತೆ: ಕನ್ನಡದ ದೇಶೀ ಛಂದಸ್ಸಾದ 'ಷಟ್ಪದಿ'ಯನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ: ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಇದು ರಾಘವಾಂಕನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿ.

ಸಿದ್ದರಾಮ ಚರಿತೆ: ಶಿವಶರಣ ಸಿದ್ದರಾಮೇಶ್ವರರ ಜೀವನ ಕಥೆ.

ಸೋಮನಾಥ ಚರಿತೆ, ವೀರೇಶ ಚರಿತೆ, ಶರಭ ಚಾರಿತ್ರ ಮತ್ತು ಹರಿಹರ ಮಹತ್ವ. 

೩. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೩೦)

ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಗದುಗಿನ ನಾರಣಪ್ಪ. ಈತ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸ ಎರಡನೇ ದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದನು. 

ಸ್ಥಳ: ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಳಿವಾಡ ಗ್ರಾಮ.

ಬಿರುದು: 'ರೂಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ' (ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ರೂಪಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ).

ವಿಶೇಷತೆ: ಇವನು ಗದುಗಿನ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಂಬದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ:

ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ: ಇದನ್ನು 'ಗದುಗಿನ ಭಾರತ' ಅಥವಾ 'ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಐರಾವತ: ಇವನ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೃತಿ.

"ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಹಾಡಿದನೆಂದರೆ ಕಲಿಯುಗ ದ್ವಾಪರವಾಗುವುದು" ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿ ಇವನ ಕಾವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎರಡು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಾದ ಪುರಂದರದಾಸ ಮತ್ತು ಕನಕದಾಸರ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

೧. ಪುರಂದರದಾಸರು (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೮೪ - ೧೫೬೪)

ಇವರನ್ನು 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪಿತಾಮಹ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಮೂಲ ಹೆಸರು: ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ.

ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ: ಪುರಂದರಗಡ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆ ಹತ್ತಿರ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ).

ತಂದೆ-ತಾಯಿ: ವರದಪ್ಪ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ.

ಅಂಕಿತನಾಮ: 'ಪುರಂದರ ವಿಠಲ'.

ಗುರು: ವ್ಯಾಸರಾಜರು (ಇವರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕನಿಗೆ 'ಪುರಂದರದಾಸ' ಎಂಬ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದರು).

ಸಾಧನೆ:

ಇವರು ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿ ದಾಸರಾದರು.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲ ಪಾಠಗಳಾದ ಸ್ವರಾವಳಿ, ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.

ಸರಿಸುಮಾರು ೪,೭೫,೦೦೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು ೯೦೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕೀರ್ತನೆಗಳು: "ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ", "ಕೆರೆಯ ನೀರನು ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ" ಇತ್ಯಾದಿ. 

೨. ಕನಕದಾಸರು (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೦೯ - ೧೬೦೯)

ಇವರು ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಸೆದ ಮಹಾನ್ ಸಮನ್ವಯಕಾರ. 

ಮೂಲ ಹೆಸರು: ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ.

ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ: ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಡ ಗ್ರಾಮ.

ತಂದೆ-ತಾಯಿ: ಬೀರಪ್ಪ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಬಚ್ಚಮ್ಮ.

ಅಂಕಿತನಾಮ: 'ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವ'.

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ: ಶೃಂಗಾರ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ರಸದ ಕಾವ್ಯ.

ನಳಚರಿತ್ರೆ: ನಳ-ದಮಂತಿಯರ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆ.

ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ: ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಭತ್ತದ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿ.

ಹರಿಭಕ್ತಿಸಾರ: ಭಕ್ತಿಯ ಮಹತ್ವ ಸಾರುವ ಕಾವ್ಯ.

ವಿಶೇಷತೆ:

ಕುರುಬ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇವರು ವ್ಯಾಸರಾಜರ ನೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

ಉಡುಪಿಯ 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ' ಇವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಧ್ವನಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. 

೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ಕವಿ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಭಾವದ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರ:

ಕಾಲ: ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೬೦ರ ಆಸುಪಾಸು).

ಸ್ಥಳ: ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ.

ಬಿರುದುಗಳು: 'ಸಾಂಗತ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಶೃಂಗಾರ ಕವಿ'.

ಆಶ್ರಯದಾತ: ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಭೈರರಸ ಒಡೆಯರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷತೆ: ಇವರು ಜೈನ ಧರ್ಮದವರಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. 

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು:

೧. ಭರತೇಶ ವೈಭವ: ಇದು ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯ ಮೇರು ಕೃತಿ. ಇದು ಸಾಂಗತ್ಯ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. 

ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ಪದ್ಯಗಳಿದ್ದು, ೮೦ ಸಂಧಿಗಳಿವೆ.

ಆದಿತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭನಾಥನ ಮಗ ಭರತ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕಾವ್ಯವಿದು.

ಇಲ್ಲಿ ಭರತನನ್ನು 'ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಭೋಗಿ' (ಯೋಗ ಮತ್ತು ಭೋಗದ ಸಮನ್ವಯ) ಆಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಭೋಗವಿಜಯ, ದಿಗ್ವಿಜಯ, ಯೋಗವಿಜಯ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಿವೆ. 

೨. ಶತಕಗಳು:

ರತ್ನಾಕರಾಧೀಶ್ವರ ಶತಕ: ಇದು ಭಕ್ತಿಪ್ರಧಾನವಾದ ಕೃತಿ.

ಅಪರಾಜಿತೇಶ್ವರ ಶತಕ: ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಕೃತಿ.

ತ್ರಿಲೋಕ ಶತಕ: ಜೈನ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 

೩. ಅಣ್ಣನ ಪದಗಳು (ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಗೀತೆಗಳು): ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು 'ಅಣ್ಣನ ಪದಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಹತ್ವ:

ಹಳಗನ್ನಡದ ಚಂಪೂ ಶೈಲಿಯ ಬದಲು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸಾಂಗತ್ಯ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು.

ಪಂಪನಂತಹ ಕವಿಗಳು ಭರತ-ಬಾಹುಬಲಿಯರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರೆ, ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ಭರತನ ಉದಾತ್ತ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೃಂಗಾರ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗಮವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.