ಅಂಶಗಣ
ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಅಂಶಗಣ' ಪದ್ಧತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರ ಎಂಬ ದೇವಾಂಶದ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಲಘು-ಗುರುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿರದೆ, ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಟ್ಟು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ವೇಗದ ಮೇಲೆ (ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ) ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ.
ಇವುಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
1. ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣ
ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಗಣ. ಎರಡು 'ಅಂಶ'ಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ರೂಪಗಳು: ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು:
ಎರಡು ಗುರುಗಳು (– –): ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 'ಶಾಲೆ', 'ದೇವ'.
ಒಂದು ಗುರು ಮತ್ತು ಎರಡು ಲಘುಗಳು (– U U): ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 'ಮಾಡಿದ', 'ನೋಡಿದ'.
ಗುರುತು: ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಂಗತ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ).
2. ವಿಷ್ಣು ಗಣ
ಇದು ಮೂರು 'ಅಂಶ'ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಸಾಂಗತ್ಯ, ತ್ರಿಪದಿ ಮತ್ತು ಷಟ್ಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಗಣವಿದು.
ರೂಪಗಳು: ವಿಷ್ಣು ಗಣವು ಎಂಟು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದವು:
ಮೂರು ಗುರುಗಳು (– – –): ಉದಾ: 'ಶ್ರೀರಾಮ'.
ಒಂದು ಗುರು, ಎರಡು ಲಘು, ಒಂದು ಗುರು (– U U –): ಉದಾ: 'ಮಾಡಬಾರದು'.
ಒಂದು ಗುರು, ನಾಲ್ಕು ಲಘುಗಳು (– U U U U): ಉದಾ: 'ನೋಡಲಾಗದ'.
ಲಕ್ಷಣ: ವಿಷ್ಣು ಗಣವು ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು.
3. ರುದ್ರ ಗಣ
ಇದು ನಾಲ್ಕು 'ಅಂಶ'ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗಣವಾಗಿದೆ.
ರೂಪಗಳು: ರುದ್ರ ಗಣವು ಹದಿನಾರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ನಾಲ್ಕು ಗುರುಗಳು (– – – –): ಉದಾ: 'ಸೋಮನಾಥ'.
ಒಂದು ಗುರು ಮತ್ತು ಆರು ಲಘುಗಳು (– U U U U U U): ಉದಾ: 'ತಿಳಿಯಲಾಗದವನು'.
ಬಳಕೆ: ರುದ್ರ ಗಣವು ಸಾಂಗತ್ಯ ಅಥವಾ ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಳೆಯ ರಗಳೆ ಅಥವಾ ದಂಡಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಗಣಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಕೋಷ್ಟಕ:
ಗಣದ ಹೆಸರು ಅಂಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪ (ಉದಾಹರಣೆ)
ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣ 2 ಅಂಶಗಳು ಶಾಲೆ (– –)
ವಿಷ್ಣು ಗಣ 3 ಅಂಶಗಳು ಗೋಪಾಲ (– – U)
ರುದ್ರ ಗಣ 4 ಅಂಶಗಳು ದೇವಲೋಕ (– U – U)
ಗಮನಿಸಿ: ಅಂಶಗಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು 'ಗುರು'ವಿನ ಬೆಲೆ ಒಂದು ಅಂಶವಾದರೆ, ಆ ಗುರುವಿನ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಲಘುಗಳ ಗುಂಪು ಕೂಡ ಒಂದು ಅಂಶಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಅಂಶಗಣ' ಆಧಾರಿತ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದವು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸೊಗಡನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂಶಗಣದಲ್ಲಿ 'ವಿಷ್ಣು', 'ಬ್ರಹ್ಮ' ಮತ್ತು 'ರುದ್ರ' ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧದ ಗಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂಶಗಣದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಸಾಂಗತ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪದಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
1. ಸಾಂಗತ್ಯ
ಹಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಈ ಪ್ರಕಾರವು ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳ (ಪಾದಗಳ) ಪದ್ಯವಾಗಿದೆ. ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯ 'ಭರತೇಶ ವೈಭವ' ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು:
ಇದು 4 ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.
1 ಮತ್ತು 3ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಷ್ಣು ಗಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
2 ಮತ್ತು 4ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಷ್ಣು ಗಣ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣ ಇರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ದ್ವಿತೀಯ ಅಕ್ಷರವು ಪ್ರಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (ಆದಿಪ್ರಾಸ).
ಗಣವಿಂಗಡಣೆಯ ಕ್ರಮ:
ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು
ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ಬ್ರಹ್ಮ
ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು
ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ಬ್ರಹ್ಮ
ಉದಾಹರಣೆ:
"ನಮ್ಮಮ್ಮ ಶಾರದೆ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರಿ" - ಇದು ಪುರಂದರದಾಸರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಂಗತ್ಯ ರೂಪದ ಕೃತಿ.
2. ತ್ರಿಪದಿ
ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಛಂದೋಪ್ರಕಾರ. 'ತ್ರಿಪದಿ' ಎಂದರೆ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನಗಳು ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು:
ಇದು 3 ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.
ಮೊದಲ ಸಾಲು: ಇಲ್ಲಿ 4 ವಿಷ್ಣು ಗಣಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಎರಡನೇ ಸಾಲು: ಇಲ್ಲಿ 3 ವಿಷ್ಣು ಗಣ ಮತ್ತು 1 ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣವಿರುತ್ತದೆ. (ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸವು ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ).
ಮೂರನೇ ಸಾಲು: ಇಲ್ಲಿ 3 ವಿಷ್ಣು ಗಣ ಮತ್ತು 1 ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣವಿರುತ್ತದೆ.
ತ್ರಿಪದಿಯ ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಪದವೇ ಮೂರನೇ ಸಾಲಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು 'ಅವೃತ್ತಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ).
ಗಣವಿಂಗಡಣೆಯ ಕ್ರಮ:
ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು
ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ಬ್ರಹ್ಮ
ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ವಿಷ್ಣು | ಬ್ರಹ್ಮ
ವಿಶೇಷತೆ: ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸಾಲಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯತಿ (ವಿರಾಮ) ಇರುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ (ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನ):
"ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಸಾಲಂತೆ ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಸಾಲಂತೆ |
ಬೆಳ್ಳನೆ ಪವಡಿಸಿದಾ ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರನ |
ಬೆಳ್ಳನೆ ಪವಡಿಸಿದಾ ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರನ...
ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು:
ವಿಷ್ಣು ಗಣ: 3 ಅಥವಾ 4 ಅಕ್ಷರಗಳ ಪದ (ಲಘು-ಗುರುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ).
ಬ್ರಹ್ಮ ಗಣ: 2 ಅಕ್ಷರಗಳ ಪದ.
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ