ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ: ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಡುನುಡಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೈಪಿಡಿ

 

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ 'ದ್ವಿರುಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಜೋಡುನುಡಿ'.

ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಒಂದೇ ತರಹ ಕಂಡರೂ, ಇವುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಈ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

 ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಡುನುಡಿ

ಪೀಠಿಕೆ

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಎರಡರಡು ಬಾರಿ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ (ಉದಾ: ಬೇಗ ಬೇಗ). ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ (ಉದಾ: ಮಕ್ಕಳುಮರಿ). ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಡುನುಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

1. ದ್ವಿರುಕ್ತಿ 

ಅರ್ಥ: 'ದ್ವಿ' ಎಂದರೆ ಎರಡು, 'ಉಕ್ತಿ' ಎಂದರೆ ಹೇಳುವುದು. ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಒಂದು ಪದವನ್ನಾಗಲಿ, ವಾಕ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಪದದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವುದನ್ನು 'ದ್ವಿರುಕ್ತಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದ್ವಿರುಕ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

ದ್ವಿರುಕ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

ವೇಗ ಅಥವಾ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು: ಬೇಗ ಬೇಗ, ಓಡಿ ಓಡಿ, ಬೇಗನೆ ಬೇಗನೆ.

ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು: ಅಬ್ಬಬ್ಬಾ!, ಎಂತಹ ಎಂತಹ.

ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಅತಿಶಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು: ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ, ಸಾಲು ಸಾಲು, ರಾಶಿ ರಾಶಿ.

ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು: ಹೌದು ಹೌದು, ಆಗಲಿ ಆಗಲಿ.

ಆತುರ ಅಥವಾ ಗಾಬರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು: ನಿಲ್ಲು ನಿಲ್ಲು, ಬೆಂಕಿ ಬೆಂಕಿ.

ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಲು: ಬನ್ನಿ ಬನ್ನಿ.

ವಿಶೇಷ ದ್ವಿರುಕ್ತಿಗಳು (ಆದೇಶ ದ್ವಿರುಕ್ತಿ):

ಕೆಲವು ಪದಗಳು ದ್ವಿರುಕ್ತಿಯಾಗುವಾಗ ಮೊದಲ ಪದದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇವು ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಮೊದಲು + ಮೊದಲು = ಮೊತ್ತಮೊದಲು

ಕಡೆಗೆ + ಕಡೆಗೆ = ಕಡೆಕಡೆಗೆ

ನಡು + ನಡು = ನಡುನಡು

ಮುಂಚೆ + ಮುಂಚೆ = ಮುನ್ನಮುಂಚೆ

ಬಯಲು + ಬಯಲು = ಬಟ್ಟಬಯಲು

ತುದಿ + ತುದಿ = ತುತ್ತತುದಿ

2. ಜೋಡುನುಡಿ 

ಅರ್ಥ: ಎರಡು ಪದಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸೇರಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು 'ಜೋಡುನುಡಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳೂ ಒಂದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು, ವಿರೋಧಾರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಪದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು.

ಜೋಡುನುಡಿಯ ವಿಧಗಳು:

ಅ) ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಜೋಡುನುಡಿ:

ಎರಡು ಪದಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಮಕ್ಕಳು + ಮರಿ = ಮಕ್ಕಳುಮರಿ

ಕೆರೆ + ಕಟ್ಟೆ = ಕೆರೆಕಟ್ಟೆ

ಗಿಡ + ಮರ = ಗಿಡಮರ

ಸುತ್ತು + ಮುತ್ತು = ಸುತ್ತಮುತ್ತ

ಆ) ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಕ ಜೋಡುನುಡಿ:

 ಎರಡು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ಅರ್ಥದ ಪದಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.

ಹಗಲು + ಇರುಳು = ಹಗಲಿರುಳು

ಏಳು + ಬೀಳು = ಏಳುಬೀಳು

ಸುಖ + ದುಃಖ = ಸುಖದುಃಖ

ಒಳ್ಳೆಯದು + ಕೆಟ್ಟದ್ದು = ಒಳ್ಳೆಕೆಟ್ಟದ್ದು.

ಇ) ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಅಥವಾ ಅರ್ಥಹೀನ ಜೋಡುನುಡಿ:

 ಮೊದಲ ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎರಡನೇ ಪದವು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಆ ಗುಂಪಿನ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಫಿ + ಗೀಫಿ = ಕಾಫಿಗೀಫಿ (ಇಲ್ಲಿ 'ಗೀಫಿ'ಗೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ)

ತಿಂಡಿ + ತೀರ್ಪು = ತಿಂಡಿತೀರ್ಪು

ಹುಳು + ಉಪ್ಪಟೆ = ಹುಳುಉಪ್ಪಟೆ

ಬಟ್ಟೆ + ಬರೆ = ಬಟ್ಟೆಬರೆ

3. ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಡುನುಡಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ಅನೇಕರು ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಕೋಷ್ಟಕ ನೋಡಿ:

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಜೋಡುನುಡಿ

ಪದಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಂದೇ ಪದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪದಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ಅರ್ಥ ಎರಡೂ ಪದಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಅರ್ಥ. 

ಪದಗಳು ಸಮಾನ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಕವಿರಬಹುದು.

ಉದಾಹರಣೆ

 1. ಮನೆಮನೆ ಮನೆಮಠ

2. ಬೇಗ ಬೇಗ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ

4. ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯ 

ದ್ವಿರುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ 'ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯ'. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಪದಗಳನ್ನು ಅನುಕರಣಾವ್ಯಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವಿರುಕ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.

ಜಲಜಲ (ನೀರು ಹರಿಯುವ ಶಬ್ದ)

ಪಟಪಟ (ಮಾತನಾಡುವ ರೀತಿ)

ಗುಡುಗುಡು (ಹುಕ್ಕಾ ಸೇದುವ ಅಥವಾ ಗುಡುಗಿನ ಶಬ್ದ)

ಧಬಧಬ (ಬೀಳುವ ಶಬ್ದ).

5. ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮಹತ್ವ

1. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂವಹನ: ವಿಷಯದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಇವು ಸಹಕಾರಿ.

2. ಶಬ್ದ ಸಂಪತ್ತು: ಇವು ಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

3. ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ: ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾರಾಂಶ:

ದ್ವಿರುಕ್ತಿಯು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಲು ಬಳಕೆಯಾದರೆ, ಜೋಡುನುಡಿಯು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿತರೆ ಕನ್ನಡ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಬರುತ್ತದೆ.