"ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ" (Treaty of Allahabad - 1765) ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ "ದ್ವಿಪ್ರಭುತ್ವ ಸರ್ಕಾರ" (Dual Government).
"ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ" (Treaty of Allahabad - 1765) ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ "ದ್ವಿಪ್ರಭುತ್ವ ಸರ್ಕಾರ" (Dual Government).
1. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Allahabad - 1765)
ಬಕ್ಸರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಮತ್ತು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ದೊರೆಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವಾಯಿತು.
ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಷಾ ಆಲಂ II ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ:
ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ 'ದಿವಾನಿ' ಹಕ್ಕನ್ನು (ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ) ನೀಡಿದನು.
ಬದಲಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 26 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿದರು.
ಅವಧ್ನ ನವಾಬ್ ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲಾನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ:
ಯುದ್ಧದ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನವಾಬನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ 50 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು.
ಅವಧ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮಿತ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
2. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪ್ರಭುತ್ವ (Dual Government - 1765-1772)
ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು. ಇದನ್ನು 'ದ್ವಿಪ್ರಭುತ್ವ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು:
ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕು (ಕಂಪನಿ): ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಳಿ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ನಿಜಾಮತ್ ಹಕ್ಕು (ನವಾಬ): ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವುದು, ನ್ಯಾಯದಾನ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಪಾಲನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನವಾಬನ ಬಳಿ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ನವಾಬನ ಬಳಿ ಸೈನ್ಯವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹಣವಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಪರಿಣಾಮ:"ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಲ್ಲದ ಅಧಿಕಾರ"ಬ್ರಿಟಿಷರದ್ದಾದರೆ, "ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ" ನವಾಬನದಾಯಿತು. ಇದು ಬಂಗಾಳದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 1770ರ ಭೀಕರ ಕ್ಷಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
3. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬಲವರ್ಧನೆ
ಬಕ್ಸರ್ ಕದನದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.
ಬಂಗಾಳದ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈವಶವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಮುಂದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ