ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ: 3 ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು

 

ಸಂಧಿಗಳು

           ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು ಕಾಲವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರುವುದನ್ನು 'ಸಂಧಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಮಾತನಾಡುವಾಗ ವೇಗವಾಗಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಸಂಧಿ.

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸೇರಿ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದ ಸ್ವಂತ ಪದಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ.

1.ಲೋಪ

2.ಆಗಮ ಮತ್ತು

3.ಆದೇಶ

 ಲೋಪ ಮತ್ತು ಆಗಮ ಸಂಧಿಗಳು ಸ್ವರ ಸಂಧಿಗಳು (ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬರುವುದು).

 ಆದೇಶ ಸಂಧಿಯು ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿ (ಸ್ವರ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಜನದ ಮುಂದೆ ವ್ಯಂಜನ ಬರುವುದು).



1. ಲೋಪ ಸಂಧಿ

ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದಾಗ, ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಲೋಪವಾಗದಿದ್ದರೆ ಪೂರ್ವ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರವು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ 'ಲೋಪ ಸಂಧಿ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

(ಸೂತ್ರ: ಸ್ವರ + ಸ್ವರ = ಪೂರ್ವ ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

 ಊರು + ಅಲ್ಲಿ = ಊರಲ್ಲಿ (ಉ + ಅ = ಅ)

 ಮಾತು + ಇಲ್ಲ = ಮಾತಿಲ್ಲ

 ಬೇರೆ + ಒಬ್ಬ = ಬೇರೊಬ್ಬ

 ಅವಳ + ಅಮ್ಮ = ಅವಳಮ್ಮ

 ಗುರು + ಉಪದೇಶ = ಗುರುಪದೇಶ

 ನಮ್ಮ + ಊರು = ನಮ್ಮೂರು

 ಬಲ್ಲೆ + ಎಂದು = ಬಲ್ಲೆನೆಂದು

 ಬಂದೆ + ಎನ್ನಲು = ಬಂದೆನ್ನಲು

 ಹತ್ತು + ಎಂಟು = ಹತ್ತೆಂಟು

 ತಲೆ + ಈಡು = ತಲೀಡು

 ಅಲ್ಲಿ + ಒಬ್ಬ = ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ

 ಕಾಡು + ಅಡಿ = ಕಾಡಡಿ

 ಎಣ್ಣೆ + ಅಂಗಡಿ = ಎಣ್ಣೆಂಗಡಿ

 ಮಾವ + ಇಂದ = ಮಾವನಿಂದ (ಅ + ಇ = ಇ)

 ಮೇಲೆ + ಏರು = ಮೇಲೇರು

2. ಆಗಮ ಸಂಧಿ

            ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದಾಗ, ಸಂಧಿಯಾಗುವಾಗ ಸ್ವರಲೋಪ ಮಾಡಿದರೆ ಅರ್ಥ ಕೆಡುತ್ತದೆ ಎಂದೆನಿಸಿದರೆ, ಆ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳ ನಡುವೆ 'ಯ' ಅಥವಾ 'ವ' ವ್ಯಂಜನಗಳು ಬಂದು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ 'ಆಗಮ ಸಂಧಿ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಯ-ಕಾರಾಗಮ: ಇ, ಈ, ಎ, ಏ, ಐ ಸ್ವರಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದರೆ 'ಯ' ಬರುತ್ತದೆ.

ವ-ಕಾರಾಗಮ: ಅ, ಆ, ಉ, ಊ, ಋ, ಒ, ಓ, ಔ ಸ್ವರಗಳ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದರೆ 'ವ' ಬರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

 ಕೈ + ಅನ್ನು = ಕೈಯನ್ನು (ಯ)

 ಶಾಲೆ + ಅಲ್ಲಿ = ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ (ಯ)

 ಗಿರಿ + ಇಂದ = ಗಿರಿಯಿಂದ (ಯ)

 ತಾಯಿ + ಎದೆ = ತಾಯಿಯೆದೆ (ಯ)

 ಮಳೆ + ಇಲ್ಲ = ಮಳೆಯಿಲ್ಲ (ಯ)

 ಆನೆ + ಇಂದ = ಆನೆಯಿಂದ (ಯ)

 ಬರೆಯಿರಿ + ಎಂದು = ಬರೆಯಿರಿಯೆಂದು (ಯ)

 ಪ್ರೀತಿ + ಇಂದ = ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ (ಯ)

 ಹಸು + ಅನ್ನು = ಹಸುವನ್ನು (ವ)

 ಗುರು + ಅನ್ನು = ಗುರುವನ್ನು (ವ)

 ಮಗು + ಗೆ = ಮಗುವಿಗೆ (ವ)

 ಹೂ + ಅಮ್ಮ = ಹೂವಮ್ಮ (ವ)

 ಮಾವು + ಅನ್ನು = ಮಾವನ್ನು/ಮಾವುವನ್ನು (ವ)

 ಕೆರೆ + ಅಂಚು = ಕೆರೆಯಂಚು (ಯ)

 ನದಿ + ಅಲ್ಲಿ = ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಯ)

3. ಆದೇಶ ಸಂಧಿ

        ಉತ್ತರ ಪದದ ಮೊದಲಲ್ಲಿರುವ ಕ, ತ, ಪ ವ್ಯಂಜನಗಳಿಗೆ ಸಂಧಿಯಾದಾಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗ, ದ, ಬ ವ್ಯಂಜನಗಳು ಬರುವುದಕ್ಕೆ 'ಆದೇಶ ಸಂಧಿ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ವ್ಯಂಜನ ಬಂದಾಗ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆ.

(ಸೂತ್ರ: ಕ-ಗ, ತ-ದ, ಪ-ಬ)

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

ಮಳೆ + ಕಾಲ = ಮಳೆಗಾಲ (ಕ > ಗ)

 ಮೈ + ತೊಳೆ = ಮೈದೊಳೆ (ತ > ದ)

 ಬೆಟ್ಟ + ತಾವರೆ = ಬೆಟ್ಟದಾವರೆ (ತ > ದ)

 ಕಣ್ + ಪನಿ = ಕಣ್ಬನಿ (ಪ > ಬ)

 ಹೂ + ತೋಟ = ಹೂದೋಟ (ತ > ದ)

 ಒಳ + ಕಣ್ಣು = ಒಳಗಣ್ಣು (ಕ > ಗ)

 ತಲೆ + ಪತ್ತು = ತಲೆಬತ್ತು (ಪ > ಬ)

 ಎಳೆ + ಕರು = ಎಳೆಗರು (ಕ > ಗ)

 ಚಳಿ + ಕಾಲ = ಚಳಿಗಾಲ (ಕ > ಗ)

 ಕೆನೆ + ಹಾಲು = ಕೆನೆಗಾಲು (ಹ > ಗ - ಕೆಲವು ಕಡೆ ಹ ಕಾರಕ್ಕೂ ಗ ಕಾರ ಬರುತ್ತದೆ)

 ಮನೆ + ಕೆಲಸ = ಮನೆಗೆಲಸ (ಕ > ಗ)

 ಕಾಲು + ಪೆಟ್ಟು = ಕಾಲ್ಬೆಟ್ಟು (ಪ > ಬ)

 ಕಿರು + ತೆರೆ = ಕಿರಿದೆರೆ (ತ > ದ)

 ಬಾಯಿ + ಕೆಟ್ಟ = ಬಾಯಿಗೆಟ್ಟ (ಕ > ಗ)

 ಕಣ್ + ಪನಿ = ಕಣ್ಬನಿ (ಪ > ಬ)