ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವಗಳ ಮಹಾಕೋಶ: ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

 

ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ, ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಸಮಗ್ರ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿದೆ. 

ಕನ್ನಡ ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವಗಳ ಮಹಾಕೋಶ: ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವ ಅಪಾರ. ಈ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ನಮಗೆ 'ತತ್ಸಮ' ಮತ್ತು 'ತದ್ಭವ' ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ (KAS, FDA, SDA, PDO, TET) ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

1. ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ 

ತತ್ಸಮ 

'ತತ್' ಎಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ, 'ಸಮ' ಎಂದರೆ ಸಮನಾದದ್ದು. ಅಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೂಪಾಂತರವಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪದಗಳನ್ನು ತತ್ಸಮ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ರಾಮ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಆಕಾಶ, ಅರಸ, ಮೃಗ.

ತದ್ಭವ 

'ತತ್' ಎಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ, 'ಭವ' ಎಂದರೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ಬದಲಾದದ್ದು. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪದಗಳು ಕನ್ನಡದ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿ ಬಳಕೆಯಾದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತದ್ಭವ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಸೂರ್ಯ > ಸುಜ್ಜ, ಕಾರ್ಯ > ಕಜ್ಜ, ವರ್ಷ > ವರುಷ.

2. ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪಟ್ಟಿ

ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಲೆಂದು ನಾವು ಪದಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದೇವೆ:

ಅ) ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ

ತತ್ಸಮ (ಸಂಸ್ಕೃತ)	-	ತದ್ಭವ (ಕನ್ನಡ)
ಆಕಾಶ	-	ಆಗಸ
ಚಂದ್ರ	-	ಚಂದಿರ
ಪೃಥ್ವಿ	-	ಹದವಿ / ಪುಡವಿ
ಸಂಧ್ಯೆ	-	ಸಂಜೆ
ಭೂಮಿ	-	ಭುವಿ
ನಕ್ಷತ್ರ	-	ನಖತ
ಮೇಘ	-	ಮೋಡ
ವನ	-	ಬನ
ದಿಕ್ಕು	-	ದೆಸೆ
ಸಮುದ್ರ	-	ಸವದರ / ಸಾಗರ

ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಟಿಪ್ಸ್:

ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಪದಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದಗಳ ತದ್ಭವ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಪೃಥ್ವಿ ಎನ್ನುವುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವಾದರೆ, ಹದವಿ ಎಂಬುದು ಅಪ್ಪಟ ಕನ್ನಡ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಮುದ್ರ ಪದವು ಸವದರ ಎಂದು ಬದಲಾಗುವುದು ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಲೋಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಆ) ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ 

ತತ್ಸಮ (ಸಂಸ್ಕೃತ) - ತದ್ಭವ (ಕನ್ನಡ)

ರಾಜ - ರಾಯ

ವೈದ್ಯ - ಬೆಜ್ಜ

ಕವಿ - ಕಬ್ಬಿಗ

ಯಜಮಾನ - ಎಜಮಾನ

ಕಾರ್ಯ - ಕಜ್ಜ

ವಿಜ್ಞಾನ - ಬಿನ್ನಾಣ

ಯುದ್ಧ - ಜುದ್ಧ

ಪುಸ್ತಕ - ಹೊತ್ತಗೆ

ವಿದ್ಯಾ - ಬಜ್ಜೆ

ಪ್ರಸಾದ - ಹಸಾದ

ಇ) ದೇಹದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು

ತತ್ಸಮ (ಸಂಸ್ಕೃತ) - ತದ್ಭವ (ಕನ್ನಡ)

ಮುಖ - ಮೊಗ

ಪಕ್ಷಿ - ಹಕ್ಕಿ

ಸಿಂಹ - ಸೀಬ

ಭ್ರಮರ - ಬಮ್ಮರ

ಹಂಸ - ಅಂಚೆ

ವೃಷಭ - ಬಸವ

ಮೃಗ - ಮಿಗ

ವಿಶೇಷ ಗಮನಿಸಿ:

ಪಕ್ಷಿ - ಹಕ್ಕಿ: ಇಲ್ಲಿ 'ಪ' ಕಾರವು 'ಹ' ಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ.

ಸಿಂಹ - ಸೀಬ: ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ಫ್ಯೂಸ್ ಮಾಡುವ ಪದವಿದು, ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.

ವೃಷಭ - ಬಸವ: ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ವೃ' ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ಬ' ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.

3. ಪದಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಿಯಮಗಳು

ತತ್ಸಮ ಪದಗಳು ತದ್ಭವವಾಗುವಾಗ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭ:

'ವ' ಕಾರವು 'ಬ' ಕಾರವಾಗುವುದು:

ವಿದ್ಯೆ > ಬಜ್ಜೆ

ವನ > ಬನ

ವೀರ > ಬೀರ

ವೈದ್ಯ > ಬೆಜ್ಜ

'ಯ' ಕಾರವು 'ಜ' ಕಾರವಾಗುವುದು:

ಯತ್ನ > ಜತನ

ಯಮ > ಜಮ

ಯುಗ > ಜುಗ

ಯುವಕ > ಜುವಕ

'ಶ/ಷ' ಕಾರವು 'ಸ' ಕಾರವಾಗುವುದು:

ಶೃಂಗಾರ > ಸಿಂಗಾರ

ಶ್ರಾವಣ > ಸಾವಣ

ದೇಶ > ದೇಸ

ಭಾಷೆ > ಬಾಸೆ

ಪರೀಕ್ಷೆ > ಪರೀಖೆ

'ಪ' ಕಾರವು 'ಹ' ಕಾರವಾಗುವುದು:

ಪೃಥ್ವಿ > ಹದವಿ

ಪ್ರಸಾದ > ಹಸಾದ

ಪುಣ್ಯ > ಹುಣ್ಣಿ

4. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಕಠಿಣ ಪದಗಳು

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪದಗಳು ಗುರುತಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ, ಅಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

ತತ್ಸಮ (ಸಂಸ್ಕೃತ) - ತದ್ಭವ (ಕನ್ನಡ) ವಿಶೇಷ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಶಿಖಂಡಿ - ಸಿಕಂಡಿ.          SDA/FDA ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ

ಬ್ರಹ್ಮ - ಬೊಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆ

ಪರ್ಯಂಕ - ಮಂಚ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು

ಸ್ಥಳಿ - ತಳಿ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗಮನಿಸಿ

ಸ್ಫಟಿಕ - ಪಟಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರ ಲೋಪ

ಪರ್ವ - ಹಬ್ಬ 'ವ' ಕಾರವು 'ಬ' ಕಾರವಾಗಿದೆ

ಕುಠಾರ - ಕೊಡಲಿ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು

ಶರ್ಕರ - ಸಕ್ಕರೆ ನಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಬಳಕೆ

ಆಶ್ಚರ್ಯ - ಅಚ್ಚರಿ ಭಾವಸೂಚಕ ಪದ

ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ:

ಪರ್ಯಂಕ - ಮಂಚ: ಇದನ್ನು ಹಲವರು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮಿತಿಯ ಫೇವರಿಟ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಕುಠಾರ - ಕೊಡಲಿ: ಇದು ನೋಡಲು ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವದಂತೆ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ, ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸರಿಯಾದ ರೂಪ.

ಅರ್ಧಾಕ್ಷರಗಳ ಬದಲಾವಣೆ: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಹೇಗೆ ಸರಳವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಹ್ಮ-ಬೊಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕ-ಪಟಿಕ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.