"ಷಟ್ಪದಿಗಳ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸೂತ್ರಗಳು: ಶರದಿಂದ ವಾರ್ಧಕದವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ"

 

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ (KPSC, FDA, SDA, TET) ಷಟ್ಪದಿ ವಿಷಯದಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 2 ರಿಂದ 3 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಖಚಿತವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಷಟ್ಪದಿಯ ಆರೂ ವಿಧಗಳ ಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸುಲಭ ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಷಟ್ಪದಿ ಎಂದರೇನು?

'ಷಟ್' ಎಂದರೆ ಆರು, 'ಪದಿ' ಎಂದರೆ ಸಾಲು. ಆರು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯಜಾತಿಯೇ ಷಟ್ಪದಿ. ಇವುಗಳು ಮಾತ್ರಾಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.

ಷಟ್ಪದಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

ಆರು ಸಾಲುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

1, 2, 4 ಮತ್ತು 5ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ.

3 ಮತ್ತು 6ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ಸಾಲುಗಳ ಒಂದೂವರೆ ಪಟ್ಟು ಇರುತ್ತವೆ.

3 ಮತ್ತು 6ನೇ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರು (-) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಸಾಲುಗಳ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ದ್ವಿತೀಯಾಕ್ಷರ ಪ್ರಾಸ).

ಷಟ್ಪದಿಯ 6 ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸೂತ್ರಗಳು

ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕ ಬಳಸಿ:

ಷಟ್ಪದಿಯ ಹೆಸರು ಗಣಗಳ ವಿಭಾಗ (ಸಣ್ಣ ಸಾಲು 1,2,4,5) ಗಣಗಳ ವಿಭಾಗ (ದೊಡ್ಡ ಸಾಲು 3, 6) ಒಟ್ಟು ಮಾತ್ರೆಗಳು (3 & 6ನೇ ಸಾಲು)

1. ಶರ ಷಟ್ಪದಿ:-

ಲಕ್ಷಣ: 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ 2 ಗಣಗಳು (ಸಣ್ಣ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ).

ಉದಾಹರಣೆ: > ಕುಮುದ | ಹಿತನು |

ನಗುತ | ಬಂದು |

ಕಮಲ | ದಲದೊಳ | ಗಿಟ್ಟನು | ಹನಿ - |

ಪದ ವಿಭಜನೆ: 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪದಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿ:-

• ಲಕ್ಷಣ: 5 ಮಾತ್ರೆಗಳ 2 ಗಣಗಳು.

• ​ಉದಾಹರಣೆ: ​ವಾರಿಜೋ | ದರನು || ಧಾರುಣಿ | ಸುರನ || ವೇಷದಿಂ | ದಲಿಬಂದು | ಬಲಿಯಾ | ಸುಧೆ - ||

​ವಾರಿಜೋ | ದರನು ||

ಧಾರುಣಿ | ಸುರನ ||

ವೇಷದಿಂ | ದಲಿಬಂದು | ಬಲಿಯಾ | ಸುಧೆ - ||



• ​ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಇಲ್ಲಿ ಪದಗಳು 5 ಮಾತ್ರೆಗಳ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

3. ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ:-

ಲಕ್ಷಣ: 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ ಜೋಡಿ ಗಣಗಳು.

ಉದಾಹರಣೆ (ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ):

ವೀರ | ನಾರಾ | ಯಣನೆ | ಕವಿಲಿಪಿ |

ಕಾರ | ನನುಪಮ | ಶಬ್ದ | ಜಾಲದ |

ಹಾರ | ಹರಿಹರ | ಬ್ರಹ್ಮ | ರನುಸರಿಸ | ಬಲ್ಲ | ಕವಿ - ||

ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ: ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ 'ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ' ಈ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ.

4. ಪರಿವರ್ಧಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ:-

ಲಕ್ಷಣ: 4 ಮಾತ್ರೆಗಳ 4 ಗಣಗಳು. ಇದು ಚಂಪಕ ಷಟ್ಪದಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು.

ಉದಾಹರಣೆ ಪದ್ಯ:

ಸ್ಮರವಾ | ಜ್ಯದ ಮೈ | ಸಿರಿ ಶೃಂ | ಗಾರದ |

ಶರನಿಧಿ | ರತಿ ನಾ | ಟ್ಯದರಂ | ಗಸ್ಥಳ |

ವಿರಹದ | ನೆಲೆವೀ | ಡೋಪರ | ಕೂರಾ | ಟದ ಕೊಸ | ರಿನ ಗೊ | ತ್ತು - ||

ಸರಸರ | ಸಂತವ | ಣೆಯ ಮನೆ | ಸುಗ್ಗಿಯ |

ಪೊರವಾ | ಗರ ಭಾ | ವಾಲಯ | ವಪ್ಪಂ |

ತಿರೆ ಪೇ | ರೆದನಮ | ರುಕವನು | ದೇಪಮ | ಹೀಪತಿ | ಕನ್ನಡಿ | ಸಿ- ||

ವಿಧಾನ: 1, 2, 4, 5 ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಗಣಗಳು, 3 ಮತ್ತು 6ರಲ್ಲಿ 6 ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಗುರು.

 

5. ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ:-

• ಲಕ್ಷಣ: 5 ಮಾತ್ರೆಗಳ 4 ಗಣಗಳು.

• ​ಉದಾಹರಣೆ (ರಾಘವಾಂಕನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ): ​ಕಾಮನನು | ಗೆದ್ದಂಥ | ಪುಣ್ಯದ | ಪುರುಷನು | ಭಾಮಿನಿಯ | ಬಲೆಗೆ ತಾ | ಬಿದ್ದನೇ | ಈಗ ||

​ಕಾಮನನು | ಗೆದ್ದಂಥ | ಪುಣ್ಯದ | ಪುರುಷನು |

ಭಾಮಿನಿಯ | ಬಲೆಗೆ ತಾ | ಬಿದ್ದನೇ | ಈಗ ||



• ​ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ: ರಾಘವಾಂಕನು ಈ ಷಟ್ಪದಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು.

6. ಭೋಗ ಷಟ್ಪದಿ:-

 

• ಲಕ್ಷಣ: 3 ಮಾತ್ರೆಗಳ 4 ಗಣಗಳು.

• ​ಉದಾಹರಣೆ: ​ರವಿಯ | ಸುತನು | ಸಭೆಯ | ನಡುವೆ | ಧವಳ | ಛತ್ರ | ದೊಳಗೆ | ಕುಳಿತು | ವಿವಿಧ | ರತ್ನದ | ಮಯದ | ಪೀಠದಿ | ವಿರಾಜಿ | ಸಿದ - ||

​ರವಿಯ | ಸುತನು | ಸಭೆಯ | ನಡುವೆ |

ಧವಳ | ಛತ್ರ | ದೊಳಗೆ | ಕುಳಿತು |

ವಿವಿಧ | ರತ್ನದ | ಮಯದ | ಪೀಠದಿ | ವಿರಾಜಿ | ಸಿದ - ||



• ​ವಿಶೇಷತೆ: ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಹಾಡಲು ಸುಲಭವಾದ ಲಯಬದ್ಧ ಷಟ್ಪದಿ.

ನೆನಪಿಡಲು ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್ ಟಿಪ್ಸ್ :

ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವಾಗಬಾರದೆಂದರೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

ಶರ ಮತ್ತು ಕುಸುಮ: ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 2 ಗಣಗಳು (ಸಣ್ಣ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ) ಇರುತ್ತವೆ.

ಶರ = 4 ಮಾತ್ರೆ

ಕುಸುಮ = 5 ಮಾತ್ರೆ

ಭಾಮಿನಿ: ಇದು ವಿಶೇಷ (3+4 ರ ಮಿಶ್ರಣ). ಇದು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಷಟ್ಪದಿ.

ಚಂಪಕ, ವಾರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಭೋಗ: ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 4 ಗಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

ಭೋಗ = 3 ಮಾತ್ರೆ

ಚಂಪಕ = 4 ಮಾತ್ರೆ

ವಾರ್ಧಕ = 5 ಮಾತ್ರೆ

ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ವಿಧಾನ:

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: "ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ" ಯಾವ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ?

ಉತ್ತರ: ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿಯ 3ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?

ಉತ್ತರ: 5 ಮಾತ್ರೆಗಳ 6 ಗಣಗಳು + ಒಂದು ಗುರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಷಟ್ಪದಿಯ ಯಾವ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ?

ಉತ್ತರ: 1, 2, 4, 5 ಒಂದು ಗುಂಪು; 3, 6 ಒಂದು ಗುಂಪು.