ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳು: ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ನೋಟ

 

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಮಂತಗೊಂಡಿದೆ. ನೀಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲಿದೆ:

೧. ಹಳಗನ್ನಡ ಮತ್ತು ನಡುಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕೃತಿಗಳು

ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪದ್ಯ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ:

ಪಂಪ: ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ (ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯ).

ರನ್ನ: ಅಜಿತ ಪುರಾಣ, ಗದಾಯುದ್ಧ.

ಪೊನ್ನ: ಶಾಂತಿ ಪುರಾಣ, ಗತಪ್ರತ್ಯಾಗತ, ಭುವನೈಕ ರಾಮಾಭ್ಯುದಯ.

ನಾಗಚಂದ್ರ: ಮಲ್ಲಿನಾಥಪುರಾಣ, ರಾಮಚಂದ್ರ ಚರಿತ ಪುರಾಣ.

ದುರ್ಗಸಿಂಹ: ಕರ್ಣಾಟಕ ಪಂಚತಂತ್ರ.

ನಯಸೇನ: ಧರ್ಮಾಮೃತ.

೧ನೇ ನಾಗವರ್ಮ: ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಾದಂಬರಿ, ಛಂದೋಂಬುಧಿ.

೨ನೇ ನಾಗವರ್ಮ: ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣ, ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ.

ಕನಕದಾಸರು: ನಳ ಚರಿತ್ರೆ, ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ, ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ.

ಷಡಕ್ಷರದೇವ: ವೃಷಭೇಂದ್ರವಿಜಯಂ, ರಾಜಶೇಖರ ವಿಲಾಸ, ಶಬರಶಂಕರವಿಲಾಸ.

ಸಂಚಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ: ಹದಿಬದೆಯ ಧರ್ಮ.

ಕೆಂಪುನಾರಾಯಣ: ಮುದ್ರಾಮಂಜೂಷ (ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ನಾಟಕ).

ಸಿಂಗರಾಯ: ಮಿತ್ರವಿಂದಾಗೋವಿಂದ.

ಮುದ್ದಣ: ರಾಮಾಶ್ವಮೇಧ, ಅದ್ಭುತ ರಾಮಾಯಣ.

೨. ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಯುಗಗಳು

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಬಸವಯುಗ (೧೨ ರಿಂದ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನ): 

ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶೈವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಗಳೆ, ಷಟ್ಪದಿ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದವು. ಹರಿಹರ (ಗಿರಿಜಾಕಲ್ಯಾಣ, ರಗಳೆಗಳು), ರಾಘವಾಂಕ (ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯ), ಮತ್ತು ಜನ್ನ (ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ) ಈ ಯುಗದ ಪ್ರಮುಖರು.

ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಯುಗ (೧೫ ರಿಂದ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನ):

 ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾಗವತ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಗತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಬೆಳೆದವು. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ (ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾ ಮಂಜರಿ), ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ (ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ), ಮತ್ತು ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ (ಭರತೇಶ ವೈಭವ) ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು.

ಹೊಸಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ:

ಮುದ್ದಣನು "ಪದ್ಯಂ ವಧ್ಯಂ ಗದ್ಯಂ ಹೃದ್ಯಂ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗದ್ಯ ಬರಹಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಮದ ಇವನನ್ನು ಹೊಸಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮುಂಗೋಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

೩. ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯ (೧೯೨೦ ರಿಂದ ಆರಂಭ)

ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವಾದ ನವೋದಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ:

ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತೆಗಳು (೧೯೨೪), ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ್ ನಾಟಕ.

ಕುವೆಂಪು: ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ, ಪಾಂಚಜನ್ಯ, ಪ್ರೇಮಕಾಶ್ಮೀರ, ಬೆರಳ್‌ಗೆ ಕೊರಳ್, ಶೂದ್ರತಪಸ್ವಿ.

ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ: ಗರಿ, ನಾದಲೀಲೆ, ಗಂಗಾವತರಣ, ನಾಕುತಂತಿ, ಸಖೀಗೀತ, ಉಯ್ಯಾಲೆ.

ಪು.ತಿ.ನ: ಹಣತೆ, ಮಾಂದಳಿರು, ಶ್ರೀಹರಿಚರಿತೆ, ಅಹಲ್ಯೆ, ಗೋಕುಲನಿರ್ಗಮನ.

ಗೋವಿಂದ ಪೈ: ಗಿಳಿವಿಂಡು, ಗೊಲ್ಗೊಥಾ, ವೈಶಾಖಿ, ಹೆಬ್ಬೆರಳು.

ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್: ಕಲೋಪಾಸಕ, ಸಮುದ್ರ ಗೀತೆಗಳು, ದ್ಯಾವಾ ಪೃಥಿವೀ.

ಡಿ.ವಿ.ಜಿ: ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ, ಜ್ಞಾಪಕ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ.