ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ಅಡಿಪಾಯ: ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮತ್ತು ಧಾತುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೈಪಿಡಿ

 

ಭಾಷೆಯ ಜೀವಾಳ: ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಿಲ್ಲದ ಜಗತ್ತು ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ನಮಸ್ಕಾರ ಗೆಳೆಯರೇ,

ನಾನು ನಿಮ್ಮಂತೆಯೇ ಶಬ್ದಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬರಹಗಾರ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೆ ನಾವು ಸಾವಿರಾರು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತೇವೆ, ಪುಟಗಟ್ಟಲೆ ಬರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಕೆಲಸ'ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು? ನಾವು ಕೇವಲ ವಸ್ತುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮೌನಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾಷೆಗೆ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವ ಆ ಶಕ್ತಿಯೇ 'ಕ್ರಿಯಾಪದ'.

ಏನಿದು ಕ್ರಿಯಾಪದ?

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪದವೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ. ವ್ಯಾಕರಣದ ನಿಯಮಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಇದು ಒಂದು ವಾಕ್ಯದ 'ಹೃದಯಬಡಿತ'ವಿದ್ದಂತೆ.

ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

ರಾಜು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಅವಳು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದಳು.

ಇಲ್ಲಿ 'ಹೋಗುತ್ತಾನೆ' ಮತ್ತು 'ಹಾಡಿದಳು' ಎಂಬ ಪದಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ವಾಕ್ಯಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವೇ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕ್ರಿಯಾಪದದ ವಿಧಗಳು

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇವೆ:

ಸಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ಕರ್ಮಪದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

1. ರಾಮನು ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದನು. (ಯಾವುದನ್ನು ತಿಂದನು? - ಹಣ್ಣನ್ನು)

2. ಸೀತೆಯು ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿದಳು.

3. ಮಗು ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯಿತು.

4. ಬೇಡನು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು.

5. ಶಿಕ್ಷಕರು ಪಾಠ ಮಾಡಿದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಸಕರ್ಮಕ ಧಾತುಗಳು: ತಿನ್ನು, ನೋಡು, ಬರೆ, ಹೊಡೆ, ಕುಡಿ, ಮಾಡು, ಕೇಳು, ಕೊಡು, ಹಚ್ಚು, ಎಳೆ.

ಅಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಪದದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಯೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಕರ್ತೃವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ಯಾವ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ತನ್ನ ಅರ್ಥ ಪೂರೈಸಲು 'ಕರ್ಮಪದ'ದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಕರ್ತೃವಿನಿಂದಲೇ ಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಅಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ.

ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನ: ಇಲ್ಲಿ 'ಯಾರನ್ನು' ಅಥವಾ 'ಯಾವುದನ್ನು' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಯೆಯು ಕರ್ತೃವಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

i. ಹಕ್ಕಿ ಹಾರಿತು. (ಯಾವುದನ್ನು ಹಾರಿತು? - ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲ)

ii. ಅವನು ಮಲಗಿದನು.

iii. ಮಗು ಅಳುತ್ತಿದೆ.

iv. ನದಿಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

v. ಗಿಡವು ಬೆಳೆಯಿತು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಕರ್ಮಕ ಧಾತುಗಳು: ಮಲಗು, ಅಳು, ನಗು, ಹೋಗು, ಬಾ, ಇರು, ಹಾರು, ಹರಿ, ಬೆಳೆ, ಬೀಳು, ಕುಳಿತುಕೊ, ಸಾಕು.

ನಿಷೇಧಾರ್ಥಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹೋಗನು, ಬರೆಯಳು

1. ಧಾತು

        ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು 'ಧಾತು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಮಾಡು, ಓದು, ಹೋಗು, ಬರೆ, ತಿನ್ನು, ನೋಡು.

ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ:

i. ಸಹಜ ಧಾತು: ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಮೂಲ ಪದಗಳು (ಉದಾ: ಕುಳಿತು, ನಿಲ್ಲು).

ii. ಸಾಧಿತ ಧಾತು: ನಾಮಪದ ಅಥವಾ ಧಾತುಗಳಿಗೆ ʻಇಸುʼ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿ ಸಿದ್ಧವಾದವು (ಉದಾ: ಬಣ್ಣಿಸು, ಓದಿಸು).

ಧಾತು ರೂಪಗಳು

ಧಾತುಗಳು ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪುರುಷಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ:

ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ಧಾತು: ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. (ಧಾತು + ಇಸು ಪ್ರತ್ಯಯ).

ಮಾಡು > ಮಾಡಿಸು

ಓದು > ಓದಿಸು

ತಿನ್ನು > ತಿನ್ನಿಸು

ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಶಾರ್ಟ್ ಟ್ರಿಕ್ಸ್:

          ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ 'ಅನ್ನು' (ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ) ಪ್ರತ್ಯಯ ಇರುವ ಪದವಿದ್ದರೆ ಅದು ಸಕರ್ಮಕವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು: ನಗು, ಅಳು, ಮಲಗು, ಬೀಳು ಇಂತಹ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಕರ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಧಾತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ: ಕ್ರಿಯಾಪದದಿಂದ ಕಾಲಸೂಚಕ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಆಖ್ಯಾತ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ಉಳಿಯುವುದೇ ಧಾತು. (ಉದಾ: ಮಾಡಿದನು = ಮಾಡು + ಇದ್ + ಅನ್. ಇಲ್ಲಿ 'ಮಾಡು' ಧಾತು).

ತೀರ್ಮಾನ:-

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಕರಣದ ಒಂದು ಭಾಗವಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಲಯ. ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವೂ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಪದಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸರಿಯಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಿಯಾಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಸಂವಹನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ನೀವು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಬರೆಯುವಾಗ, ನೀವು ಬಳಸುವ 'ಕ್ರಿಯೆ'ಯ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಗಮನ ಹರಿಸಿ ನೋಡಿ, ಭಾಷೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ನಿಮಗೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ!

ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮತ್ತು ಧಾತು: ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಧಾತು [SDA 2018 / FDA 2017].

'ರಾಮನು ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದನು' - ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ವಿಧ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಸಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ [TET 2019].

'ಮಗು ನಕ್ಕಿತು' - ಇದು ಯಾವ ಕ್ರಿಯಾಪದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ?

ಉತ್ತರ: ಅಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ [GPSTR 2022].

ಧಾತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ರೂಪ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಕ್ರಿಯಾಪದ [SDA 2015].

'ಮಾಡು' ಧಾತುವಿನ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ರೂಪವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಮಾಡಿಸು [FDA 2019].

'ಬರೆ' ಎಂಬುದು ಯಾವ ಧಾತುವಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ?

ಉತ್ತರ: ಸಹಜ ಧಾತು [TET 2021].

ನಾಮಪದ ಅಥವಾ ಧಾತುಗಳಿಗೆ 'ಇಸು' ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಧಾತು ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಸಾಧಿತ ಧಾತು [SDA 2017].

'ಓದಿಸಿದನು' ಇದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯಾಪದ?

ಉತ್ತರ: ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ [GPSTR 2019].

'ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ' - ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಧಾತು ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಹರಿ [PC 2020].

ಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ಹೆಸರೇನು?

ಉತ್ತರ: ನಿಷೇಧಾರ್ಥಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ [SDA 2016].

'ಬರೆಯಳು' ಎಂಬುದು ಯಾವ ಕ್ರಿಯಾಪದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ?

ಉತ್ತರ: ನಿಷೇಧಾರ್ಥಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ [TET 2018].

'ಕುಳಿತುಕೋ' ಎಂಬುದು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರದ ಧಾತು?

ಉತ್ತರ: ಸಹಜ ಧಾತು [FDA 2011].

ಕರ್ಮಪದದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳನ್ನು ಏನೆನ್ನುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಅಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ [SDA 2019].

ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಪೂರ್ಣಕ್ರಿಯಾಪದ [TET 2015].

'ಓದು' ಧಾತುವಿನ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ರೂಪ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಓದಿಸು [SDA 2014].

'ಮಾಡಿ' ಎಂಬುದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯಾಪದ?

ಉತ್ತರ: ಅಪೂರ್ಣಕ್ರಿಯಾಪದ [GPSTR 2017].

'ದುಃಖಿಸು' ಎಂಬುದು ಯಾವ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ?

ಉತ್ತರ: ಸಾಧಿತ ಧಾತು [FDA 2021].

ಕ್ರಿಯಾಪದದಿಂದ ಕಾಲಸೂಚಕ ಮತ್ತು ಆಖ್ಯಾತ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ಉಳಿಯುವ ರೂಪ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಧಾತು [KAS 2017].

'ಬಂದನು' - ಈ ಪದದಲ್ಲಿರುವ ಧಾತು ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಬಾ [PSI 2018].

ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾದ ನಗು, ಅಳು ಯಾವ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ?

ಉತ್ತರ: ಅಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು [SDA 2021].