ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸು: ಲಕ್ಷಣಗಳು, ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ.

 



ಛಂದಸ್ಸು ಎಂಬುದು ಕಾವ್ಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು, ಅದರ ರಚನೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 'ಕಾವ್ಯದ ಅಳತೆಗೋಲು' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.




ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:


1. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಮೂಲ ಅಂಶಗಳು

ಪದ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮುನ್ನ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು:

ಮಾತ್ರೆ: ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ.

ಲಘು (U): ಒಂದು ಮಾತ್ರಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಅಕ್ಷರ (ಹ್ರಸ್ವ ಸ್ವರಗಳು).

ಗುರು (–): ಎರಡು ಮಾತ್ರಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಅಕ್ಷರ (ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳು, ಒತ್ತಕ್ಷರದ ಹಿಂದಿನ ಅಕ್ಷರ, ಅನುಸ್ವಾರ/ವಿಸರ್ಗಯುಕ್ತ ಅಕ್ಷರ).

ಗಣ: ಲಘು-ಗುರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ 'ಗಣ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಸ: ಪದ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಕ್ಷರ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು (ಉದಾ: ಸಿಂಹಪ್ರಾಸ, ದ್ವಿತೀಯಾಕ್ಷರ ಪ್ರಾಸ).



2. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:


ಅ) ಅಂಶ ಛಂದಸ್ಸು 

ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ದೇಶೀಯ ಛಂದಸ್ಸು. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರೆಗಳಿಗಿಂತ 'ಅಂಶ'ಗಳಿಗೆ (ಮಾತಿನ ಏರಿಳಿತ) ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು: ತ್ರಿಪದಿ (ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ), ಸಾಂಗತ್ಯ, ಏಲೆ.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೂಪ: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪದಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ (ಉದಾ: ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನಗಳು).


ಆ) ಮಾತ್ರಾ ಛಂದಸ್ಸು

ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೇಲೆ ಗಣಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಷಟ್ಪದಿಗಳು: ಆರು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ ಪ್ರಬಂಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ೬ ವಿಧಗಳಿವೆ:

ಶರ

ಕುಸುಮ

ಭೋಗ

ಭಾಮಿನಿ (ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ - ಉದಾ: ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ)

ಪರಿವರ್ಧಿನಿ

ವಾರ್ಧಕ (ಉದಾ: ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಗಳು)

ರಗಳೆ: ಇದು ಪಾದಬದ್ಧವಾದ ಕಾವ್ಯರೂಪ. (ಉದಾ: ಮಂದಾನಿಲ ರಗಳೆ, ಲಲಿತ ರಗಳೆ).



ಇ) ಅಕ್ಷರ ಛಂದಸ್ಸು

ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಲಘು-ಗುರುಗಳ ಸ್ಥಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ವೃತ್ತಗಳು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಖ್ಯಾತ ಕರ್ನಾಟಕ ವೃತ್ತಗಳು: ಇವು ಆರು ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಗಳಾಗಿವೆ:

ಉತ್ಪಲಮಾಲಾ ವೃತ್ತ (ಭ-ರ-ನ-ಭ-ಭ-ರ-ಲಗ)

ಚಂಪಕಮಾಲಾ ವೃತ್ತ (ನ-ಜ-ಭ-ಜ-ಜ-ಜ-ರ)

ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತ (ಮ-ಸ-ಜ-ಸ-ತ-ತ-ಗ)

ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತ (ಸ-ಭ-ರ-ನ-ಮ-ಯ-ಲಗ)

ಸ್ರಗ್ಧರಾ ವೃತ್ತ (ಮ-ರ-ಭ-ನ-ಯ-ಯ-ಯ)

ಮಹಾಸ್ರಗ್ಧರಾ ವೃತ್ತ (ಸ-ತ-ತ-ನ-ಸ-ಸ-ರ-ಗ)

ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳು

ಕಾಮೆಂಟ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮಾಡಿ

ಈ ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು

ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಭಂಡಾರ: 450+ ಪ್ರಮುಖ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು

ಇಮೇಜ್
  ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು - ಭಾಷೆಯ ಜೀವನಾಡಿ ಪರಿಚಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಎಂದರೆ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನುಡಿ ಅಥವಾ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ. ಇದು ನೇರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡದೆ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಥವಾ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ . ಕನ್ನಡ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಪದಪುಂಜಗಳಿಗೆ 'ನುಡಿಗಟ್ಟು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಶಬ್ದಶಃ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ, ಆಳವಾದ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಏಕೆ? 1. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚಮತ್ಕಾರ ತರಲು. 2. ಕಡಿಮೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥ ತಿಳಿಸಲು. 3. ಭಾಷೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು. ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: 1 ರಿಂದ 472 ರವರೆಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ನೋಡುವುದು -> ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುವುದು ​ಅಕ್ಕಿ ಉದುರಿಸುವುದು -> ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದು ​ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಜೀವ ಇರುವುದು -> ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಲ್ಲಿರುವುದು ​ಅಂಗೈ ತೋರಿಸುವುದು -> ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ​ಅಂಗೈ ಮೇಲೆ ತೇಲಿಸುವುದು -> ಅತಿಯಾಗಿ ಮಮತೆ ತೋರುವುದು ​ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ->...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ

ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಉಗಮ, ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ | Godavari River System for KPSC, UPSC & SSC

ಇಮೇಜ್
  ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 'ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗಾ' ಅಥವಾ 'ವೃದ್ಧ ಗಂಗಾ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಭೂಭಾಗದ ಸುಮಾರು 10% ಭಾಗವನ್ನು ಈ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ: 1. ಉಗಮ ಮತ್ತು ಹರಿವು ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಸಿಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತ್ರಯಂಬಕೇಶ್ವರದ ಬಳಿಯ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1,067 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ: ಸುಮಾರು 1,465 ಕಿ.ಮೀ. ಹರಿಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅಂತರವೇದಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. 2. ಉಪನದಿಗಳ ವಿವರ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಉಪನದಿಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಡದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳು: ಈ ಉಪನದಿಗಳು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದು ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಧರ್ನಾ, ಪೂರ್ಣಾ, ಪ್ರಾಣಹಿತ (ವಾರ್ಧಾ, ವೇನ್ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಪೆನ್ ಗಂಗಾಗಳ ಸಂಘಮ), ಇಂದ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಶಬರಿ. ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿಗಳು: ಈ ಉಪನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದು ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರವರ, ಮಂಜೀರಾ (ಇದು ಗೋದಾವರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಲದಂಡೆಯ ಉಪನದಿ), ಮತ್ತು ಮನೈರ್. ಅತಿ ಉದ್ದದ ಉಪನದಿಗಳು: ಪ್ರಾಣಹಿತ: ಇದು ಗೋದಾವರಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ (ಇದರಲ್ಲಿ ವೇನ್ ಗಂಗಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ

ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಇತಿಹಾಸ: ಸ್ಥಾಪಕ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು | Kadamba Dynasty History

ಇಮೇಜ್
  ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಕನ್ನಡ'ವನ್ನೇ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಕದಂಬರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 345 ರಿಂದ 525 ರವರೆಗೆ ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳಿದ ಈ ವಂಶವು ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ನುಡಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅಳಿವಿಲ್ಲದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ ದೆ. ಸ್ಥಾಪಕ -> ಮಯೂರಶರ್ಮ ರಾಜಧಾನಿ -> ಬನವಾಸಿ ಲಾಂಛನ -> ಸಿಂಹ ಧ್ವಜ -> ವಾನರ ಧ್ವಜ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊರೆ -> ಕಾಕುತ್ಸವರ್ಮ ಮೊದಲ ಶಾಸನ -> ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ->ಕನ್ನಡ 1. ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ   ಕದಂಬ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಯೂರಶರ್ಮ. ಇವರು ಮೂಲತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಚೀಪುರದ ಪಲ್ಲವರ ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಪಲ್ಲವ ಅಶ್ವಸವಾರರಿಂದ ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದರು.  ಈ ಅವಮಾನವೇ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೇಖನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದ ಮಯೂರಶರ್ಮ, ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. 2. ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜರು ಮಯೂರಶರ್ಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. 345-365): ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕ. ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ 'ಮಯೂರವರ್ಮ' ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮ ಸ್ವ...
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ