ಕನ್ನಡ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ – ವಿಧಗಳು, ಲಕ್ಷಣಗಳು & ಉದಾಹರಣೆಗಳು | KPSC, TET, FDA ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ

 

ಭಾಷೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಚಮತ್ಕಾರಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಾಧನಗಳೇ 'ಅಲಂಕಾರಗಳು'. 

ಒಡವೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಅಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

1. ಅಲಂಕಾರದ ವಿಧಗಳು

ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ: ಶಬ್ದಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಬರುವುದು.

ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ: ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥದ ಚಮತ್ಕಾರದಿಂದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಬರುವುದು.

2. ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರದ ಪ್ರಕಾರಗಳು

ಅ) ಅನುಪ್ರಾಸ:

ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಪದವು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವುದು.

ವೃತ್ತ್ಯನುಪ್ರಾಸ: ಒಂದೇ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬರುವುದು.

ಉದಾ: "ಕಂಗಳ ಮುಚ್ಚಿ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಂ" (ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ಲಯಬದ್ಧ ಬಳಕೆ).

ಯಮಕ: ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರಗಳುಳ್ಳ ಪದವು ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಭೇದದೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು.

3. ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಪ್ರಕಾರಗಳು (ಅತಿ ಮುಖ್ಯ)

ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಗ್‌ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ:

ಅ) ಉಪಮಾ ಅಲಂಕಾರ

ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು (ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು) ವಿವರಿಸುವುದು.

ಲಕ್ಷಣ: ಉಪಮೇಯವನ್ನು ಉಪಮಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವುದು.

ಉದಾಹರಣೆ: "ಅವನ ಮುಖವು ಕಮಲದಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ."

ಅಂಶಗಳು:

ಉಪಮೇಯ: ಮುಖ (ವರ್ಣಿಸುವ ವಸ್ತು).

ಉಪಮಾನ: ಕಮಲ (ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿದ ವಸ್ತು).

ಉಪಮಾವಾಚಕ: ಅಂತೆ (ಹೋಲಿಕೆಯ ಪದ).

ಸಮಾನಧರ್ಮ: ಸುಂದರ (ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಗುಣ).

ಆ) ರೂಪಕ ಅಲಂಕಾರ

ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದು.

ಲಕ್ಷಣ: ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳು ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು.

ಉದಾಹರಣೆ: "ಮುಖಕಮಲ" (ಮುಖವೇ ಕಮಲ). "ಸಂಸಾರ ಸಾಗರ" (ಸಂಸಾರವೇ ಸಾಗರ).

ಇ) ಉತ್ಪೇಕ್ಷಾ ಅಲಂಕಾರ

ಉಪಮೇಯವನ್ನು ಉಪಮಾನವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿ (ಊಹಿಸಿ) ವರ್ಣಿಸುವುದು.

ಲಕ್ಷಣ: ಸಂಶಯ ಅಥವಾ ಊಹೆಯ ಮೂಲಕ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡುವುದು.

ಉದಾಹರಣೆ: "ಆ ಬೆಟ್ಟವು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೋ ಏನೋ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ." (ಇಲ್ಲಿ 'ಏನೋ', 'ಎಂಬಂತೆ' ಎಂಬ ಪದಗಳು ಬರುತ್ತವೆ).

ಈ) ದೃಷ್ಟಾಂತ ಅಲಂಕಾರ

ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಾಕ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಭಾವದ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು.

ಉದಾಹರಣೆ: "ತಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಮಗನಿಗೆ ತಟ್ಟದು; ಬೆಂಕಿ ಸುಟ್ಟ ಇಂಗಾಲ ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ."

4. ಅಲಂಕಾರಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಕೋಷ್ಟಕ

ಅಲಂಕಾರದ -> ಹೆಸರು ಪ್ರಮುಖ -> ಲಕ್ಷಣ ಗುರುತಿಸುವ -> ಪದ

ಉಪಮಾ ಹೋಲಿಕೆ -> ಮಾಡುವುದು ಅಂತೆ -> ಹಾಗೆ

ರೂಪಕ ಅಭೇದ -> ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ವಾದ -> ಆದ

ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾ ಊಹೆ -> ಮಾಡುವುದು ಏನೋ -> ಎಂಬಂತೆ

ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ ಸಮರ್ಥನೆ -> ಮಾಡುವುದು ಲೋಕ -> ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ