ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ: ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳು | ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾದ 'ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ' ಕುರಿತಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:
ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶಬ್ದಗಳಿಂದಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಥದ ಚಮತ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯವುಂಟಾದರೆ ಅದನ್ನು 'ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ' ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ನೀಡುವ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು:
ಉಪಮಾಲಂಕಾರ
ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ
ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ
ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ
ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸಾಲಂಕಾರ
1. ಉಪಮಾಲಂಕಾರ
ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಾದೃಶ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹೋಲಿಸಿ ಹೇಳುವುದು.
5 ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
ಮುಖವು ಕಮಲದಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.
ಭೀಮನು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೆಟ್ಟದಂತೆ ನಿಂತನು.
ಆಕೆಯ ಮಾತು ಜೇನಿನಂತೆ ಸವಿಯಾಗಿದೆ.
ಸೈನಿಕರು ಸಿಂಹದಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿಸಿದರು.
ಮಗುವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ನಗುತ್ತಿದೆ.
2. ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದಂತೆ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು.
5 ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಕಷ್ಟ. (ಸಂಸಾರವೇ ಸಾಗರ)
ವಿದ್ಯೆಯೇ ಮಹಾಧನ.
ಅಡಿಗಡಿಗೂ ಈ ಜೀವನ ಜಟಕಾಬಂಡಿ.
ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು.
ಆತನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಾತುಗಾರಿಕೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನೇ ಸರಿ.
3. ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ
ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವು ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದನ್ನು ದೃಷ್ಟಾಂತ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
5 ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
ಕೆರೆಯ ನೀರನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ; ವರವ ಪಡೆದವರಂತೆ ಕಾಣಿರೊ.
ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಸೇವೆಯೇ ದೇವರಿಗೆ ಮಾಡುವ ಸೇವೆ; ಗಿಡಕ್ಕೆ ಹಾಕುವ ನೀರು ಹೂವಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ.
ಓದಿದವನು ವಿನಯಶಾಲಿಯಾಗಬೇಕು; ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣು ಬಗ್ಗಿದಂತೆ.
ದಾನ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಬಡತನವಿಲ್ಲ; ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ಆವಿಯಾದರೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಂತೆ.
ಸತ್ಯವೇ ದೇವರೆಂದು ನಂಬು; ಸೂರ್ಯನು ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ.
4. ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮೇಯವನ್ನು ಉಪಮಾನವೆಂದು ಸಂಭಾವಿಸಿ ಅಥವಾ ಊಹಿಸಿ ಹೇಳುವುದು.
5 ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
ಆ ಗೋಪುರವು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿತ್ತು.
ಸೀತೆಯ ಕಣ್ಣೀರು ಮುತ್ತಿನ ಹನಿಗಳೋ ಎಂಬಂತೆ ಉದುರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ತವು ನದಿಯಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂಬಂತಿತ್ತು.
ಆನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆಯೋ ಎಂಬಂತಿತ್ತು.
ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪರ್ವತವೇ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದಿದೆಯೋ ಎಂಬಂತಿತ್ತು ಆ ಬೆಳ್ಳನೆಯ ಅರಮನೆ.
5. ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸಾಲಂಕಾರ
ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯದಿಂದಾಗಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು.
5 ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
ಹನುಮಂತನು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದನು; ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದಿದೆ?
ಸಜ್ಜನ್ನರು ನಷ್ಟ ಹೊಂದಿದರೂ ಪರೋಪಕಾರ ಬಿಡರು; ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ ಕೆತ್ತಿದರೂ ಪರಿಮಳವನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ದುಷ್ಟರ ಸ್ನೇಹವ ಮಾಡಬಾರದು; ಹಾವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋದರೆ ಕಚ್ಚದೆ ಇರುವುದೇ?
ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾವಿಲ್ಲ; ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಜಯವಿದೆ.
ಶ್ರಮ ಪಟ್ಟವರಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಖಚಿತ; ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಫಲ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು (ವಿವಿಧ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು)
ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು? (KAS 2014) - ಉಪಮಾಲಂಕಾರ
"ಸಂಸಾರ ಸಾಗರ" ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸಿ. (FDA 2017) - ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಭಾವವಿದ್ದರೆ ಅದು? (SDA 2015) - ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮೇಯವನ್ನು ಉಪಮಾನವನ್ನಾಗಿ ಸಂಭಾವಿಸಿ ಹೇಳುವುದು? (TET 2018) - ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ
"ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದಿದೆ?" - ಈ ವಾಕ್ಯ ಯಾವ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿದೆ? (PDO 2016) - ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ 'ಅಂತೆ', 'ವೋಲ್' ಇವುಗಳನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? (KPSC 2019) - ಉಪಮಾವಾಚಕ
"ವಿದ್ಯೆಯೇ ಮಹಾಧನ" ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ? (GPSTR 2021) - ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ
ಅರ್ಥದ ಚಮತ್ಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಲಂಕಾರವೇನು? (PSI 2013) - ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ? (SDA 2011) - ನಾಲ್ಕು (ಉಪಮೇಯ, ಉಪಮಾನ, ಉಪಮಾವಾಚಕ, ಸಮಾನಧರ್ಮ)
ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷದಿಂದ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (FDA 2011) - ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸಾಲಂಕಾರ
"ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರೂ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು" - ಇಲ್ಲಿ ಊಹೆ ಅಡಗಿದ್ದರೆ ಅದು? (TET 2015) - ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ
ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರಕ್ಕೂ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಕ್ಕೂ ಇರುವ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು? (KAS 2010) - ಶಬ್ದದ ಸೌಂದರ್ಯ vs ಅರ್ಥದ ಸೌಂದರ್ಯ
"ಹುಲಿಯಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಿ" - ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನ ಯಾವುದು? (SDA 2018) - ಹುಲಿ
ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನಗಳ ಸಂಬಂಧವೇನು? (FDA 2015) - ಅಭೇದ (ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು)
"ಶಶಿಮುಖಿ" ಪದದಲ್ಲಿರುವ ಅಲಂಕಾರ? (PSI 2015) - ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ
ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುವ ಕ್ರಮ? (KPSC 2020) - ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ
ಯಾವ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ 'ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ' ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ? (SDA 2016) - ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸಾಲಂಕಾರ
"ಮುಖವು ಚಂದಿರನೋ ಎನ್ನುವಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ" - ಇಲ್ಲಿರುವ ಅಲಂಕಾರ? (TET 2019) - ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮೇಯ ಎಂದರೆ ಏನು? (KAS 2011) - ವರ್ಣಿಸುವ ವಸ್ತು
ಉಪಮಾನ ಎಂದರೆ ಏನು? (FDA 2014) - ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಬಳಸುವ ವಸ್ತು
"ಗಿಡಕ್ಕೆ ಹಾಕುವ ನೀರು ಹೂವಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ" - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರದ ಭಾಗ? (SDA 2014) - ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ
ಪೂರ್ಣೋಪಮೆ ಎಂದರೆ ಏನು? (PSI 2017) - ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳೂ ಇರುವ ಉಪಮಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮಾವಾಚಕ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಏನೆನ್ನುತ್ತಾರೆ? (KPSC 2018) - ಲುಪ್ತೋಪಮಾಲಂಕಾರ
"ಜಟಕಾಬಂಡಿ" ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಅಲಂಕಾರ? (GPSTR 2019) - ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ
ಕಾವ್ಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧನಗಳ ಹೆಸರೇನು? (TET 2017) - ಅಲಂಕಾರಗಳು
https://kannadavyakarana-notes.blogspot.com/2026/03/kpsc-fda-sda-tatsama-tadbhava-list.html
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ