ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಲೋಕನ

 

ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಒಂದು ನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೇರು. ಇದು ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾದುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಮೂಹದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಲೋಕನ

೧. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದರೆ ಏನು?

"ಜನರಿಂದ ಜನರಿಗಾಗಿ ಜನರಿಗೋಸ್ಕರ" ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಇದನ್ನು 'ಅಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ' ಅಥವಾ 'ಬಾಯಿಪಾಠದ ಸಾಹಿತ್ಯ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೊದಲು ಮಾನವನು ತನ್ನ ನೋವು, ನಲಿವು, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ, ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಅದೇ ಇಂದು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗಿ ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

೨. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಅಲಿಖಿತ ರೂಪ: ಇದು ಓದಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ, ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ.

ಕರ್ತೃತ್ವ ಅಜ್ಞಾತ: ಈ ಹಾಡು ಅಥವಾ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಯಾರು ರಚಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದು. ಇದು "ನಮ್ಮದು" ಎಂಬ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಸರಳತೆ: ಪಂಡಿತರಿಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸರಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ: ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದು ಬಂದಿದೆ.

೩. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:

ಜನಪದ ಕಾವ್ಯ (ಹಾಡುಗಳು)

ಜನಪದ ಗದ್ಯ (ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಾದೆಗಳು)

ಜನಪದ ನಾಟಕ (ಕಲೆಗಳು)

ಅ) ಜನಪದ ಕಾವ್ಯ (ಹಾಡುಗಳು)

ಕನ್ನಡ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿ ಹಂತಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳಿವೆ.

ತ್ರಿಪದಿಗಳು: ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಅದ್ಭುತ ಕವಿತೆಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಬೆಳಗಾಗಿ ನಾನೆದ್ದು ಯಾರ್ಯಾರ ನೆನೆಯಲಿ...". ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿ, ತವರು, ನೆರೆಹೊರೆ ಮತ್ತು ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿ ಅಡಗಿದೆ.

ಗೀಗಿ ಪದಗಳು: ಇವು ವೀರರ ಸಾಹಸಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಹಾಡುಗಳು.

ಲಾವಣಿಗಳು: ಯುದ್ಧ, ಪ್ರೇಮ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಥಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳು.

ಶೋಭಾನೆ ಪದಗಳು: ಮದುವೆ ಮುಂತಾದ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳು.

ಕೋಲಾಟದ ಪದಗಳು: ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಲಾಟವಾಡುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳು.

ಆ) ಜನಪದ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ

ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು: ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜಕುಮಾರ, ರಾಕ್ಷಸ, ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಥೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ಗಾದೆಗಳು: "ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದ್ರೂ ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು" ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ, ಜೀವನದ ಅನುಭವದ ಸಾರವೇ ಗಾದೆಗಳು. (ಉದಾ: ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ, ದೇಶ ಸುತ್ತು ಕೋಶ ಓದು).

ಒಗಟುಗಳು: ಇವು ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಇವುಗಳನ್ನು 'ಬುದ್ಧಿಯ ಆಟ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು.

ಇ) ಜನಪದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕ

ಯಕ್ಷಗಾನ ಮತ್ತು ಬಯಲಾಟ: ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲೆಗಳು.

ಯಕ್ಷಗಾನ ಮತ್ತು ಬಯಲಾಟ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಇವು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲದೆ, ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿವೆ.

೧. ಯಕ್ಷಗಾನ 

ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಕಲೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ: 'ಯಕ್ಷ' ಎಂದರೆ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ದೇವತೆಗಳು, ಅವರ 'ಗಾನ' (ಹಾಡು) ಎಂದರ್ಥ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು 'ಪ್ರಸಂಗ'ಗಳಾಗಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳು:

ಭಾಗವತರು: ಇವರು ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಿರ್ದೇಶಕರು. ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಮ್ಮೇಳ: ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳು ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಮುಮ್ಮೇಳ: ಕಲಾವಿದರು ಬಣ್ಣದ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ಹಾಡಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾ, ಸಂಭಾಷಣೆ (ಅರ್ಥಧಾರಿ) ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಶೈಲಿಗಳು:

ಬಡಗುತಿಟ್ಟು: ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಶೈಲಿ (ಹೆಚ್ಚು ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವೇಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ).

ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು: ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಶೈಲಿ (ಹೆಚ್ಚು ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಮದ್ದಳೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ).

೨. ಬಯಲಾಟ 

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕಲೆ. ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ (open field) ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಡೆಯುವ ಆಟವಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು 'ಬಯಲಾಟ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವರೂಪ: ಯಕ್ಷಗಾನದಂತೆಯೇ ಇದು ಕೂಡ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು:

ಮೂಡಲಪಾಯ: ಹಳೆ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.

ಪಡುವಲಪಾಯ: ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಲೆ (ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದುದು).

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಯಲಾಟದ ರೂಪ. ಇದು ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆ.

ಸಣ್ಣಾಟ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಾಟ: ಇವು ಕೂಡ ಬಯಲಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳು. ದೊಡ್ಡಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಅಬ್ಬರದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ.

ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ: ಬೀರೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರು ಮಾಡುವ ವೀರಾವೇಶದ ಕುಣಿತ.

ವೀರಗಾಸೆ: ಶಿವನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಸಾರುವ ಕಲೆ.

ವೀರಗಾಸೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿವನ ಅವತಾರವಾದ ವೀರಭದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಸಾರುವ ವೀರಾವೇಶದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ.

​ವೀರಗಾಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

​೧. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ

​ದಕ್ಷಬ್ರಹ್ಮನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಗೆ (ಸತಿ) ಅವಮಾನವಾದಾಗ, ಶಿವನು ಕೋಪಗೊಂಡು ತನ್ನ ಜಟೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೀರಭದ್ರನು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಈ ಕಲೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.

​೨. ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ

​ವೀರಗಾಸೆ ಕಲಾವಿದರ ವೇಷಭೂಷಣ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತದೆ:

• ​ಉಡುಪು: ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕವಚ ಅಥವಾ ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಧೋತರ.
• ​ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ: ತಲೆಗೆ ರುಮಾಲು ಅಥವಾ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ​ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ: ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನ ಸಂಕೇತವಾದ ಕತ್ತಿ (ಖಡ್ಗ) ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ.
• ​ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ: ಕುಣಿತದ ವೇಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ನಾದವು ರೌದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ​ವಿಭೂತಿ: ಹಣೆಗೆ ದಪ್ಪನಾದ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.

೩. ಪ್ರಮುಖ ವಾದ್ಯಗಳು

ವೀರಗಾಸೆಯ ಕುಣಿತದ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಾದ್ಯಗಳು:

ಕರಡೆ: ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ತಾಳವಾದ್ಯ.

ಚಾಮಳ: ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿ ನೀಡುವ ವಾದ್ಯ.

ಶಂಖ: ವೀರಾವೇಶದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಶಂಖನಾದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಾಳ: ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಲಯ ನೀಡುತ್ತದೆ.

೪. ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ

ವೀರಗಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಿವೆ:

ಕುಣಿತ: ಅತಿ ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾ ಕಲಾವಿದರು ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಒಡಪು: ಹಾಡಿನ ಮಧ್ಯೆ ವೀರಭದ್ರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ವೀರಾವೇಶದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ 'ಒಡಪು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

೫. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂದರ್ಭ

ಇದು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮದುವೆ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಂತಹ ನಾಡಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ವೀರಗಾಸೆ ತಂಡಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಭೂತಾರಾಧನೆ: ತುಳುನಾಡಿನ ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಕಲೆ.

ಭೂತಾರಾಧನೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಹಾಗೂ ಕಾಸರಗೋಡು ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾದ ಜಾನಪದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ

ಭೂತಾರಾಧನೆಯು ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಭೂತ' ಎಂದರೆ ದೆವ್ವ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ 'ದೈವ' ಅಥವಾ 'ರಕ್ಷಕ ಶಕ್ತಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ, ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಪ್ರಮುಖ ದೈವಗಳು

ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ದೈವಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ:

ಪಂಜುರ್ಲಿ: ಹಂದಿಯ ಮುಖದ ದೈವ (ಕಾಡುಹಂದಿಯಿಂದ ಬೆಳೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ನಂಬಿಕೆ).

ಗುಳಿಗ: ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರವಾದ ದೈವ.

ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ: ತುಳುನಾಡಿನ ವೀರ ಪುರುಷರು.

ಬೊಬ್ಬರ್ಯ: ಸಮುದ್ರದ ರಕ್ಷಕ ದೈವ.

ಜುಮಾದಿ, ಕಾಂತಬಾರೆ-ಬೂದಬಾರೆ ಮುಂತಾದವು.

3. ನೇಮ ಅಥವಾ ಕೋಲ

ದೈವಗಳ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು 'ಕೋಲ' ಅಥವಾ 'ನೇಮ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೈವದ ನರ್ತಕರು (ಪಾತ್ರಿಗಳು) ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉಡುಪು, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪರ್ದನ (ಪಾಡ್ದನ): ದೈವದ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಹಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡುವ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ.

ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ: ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಮುಖಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಿರಿಮುಡಿ: ತೆಂಗಿನ ಗರಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಿರೀಟ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ವಿನ್ಯಾಸ.

4. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ವೇದಿಕೆ

ಭೂತಾರಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಕೋಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವವು ಗ್ರಾಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತದೆ, ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವಿನ ಜಗಳಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೈವದ ಮೂಲಕ ಬರುವ ನುಡಿಗಳನ್ನು 'ದೈವದ ಅಭಯ' ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.

5. ಪ್ರಸ್ತುತತೆ

ಇಂದು 'ಕಾಂತಾರ'ದಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂತಾರಾಧನೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಇದು ತುಳು ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ.

6. ಬದುಕಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ

ಜೋಲಿ ಹಾಡು (ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ): ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಹಾಡುವ 'ತೂಗಿರೆ ರಂಗನ ತೂಗಿರೆ ಕೃಷ್ಣನ' ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು 'ಚಂದಮಾಮ'ನ ಒಗಟುಗಳವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹರಡಿದೆ.

ವೃತ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ: ರೈತರು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ಬೀಸುವಾಗ ಶ್ರಮ ತಿಳಿಯದಿರಲು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. "ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದೇವಮ್ಮ... ಎನಗೊಂದು ನೆನಪಾದವು" ಎಂಬ ಹಾಡು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳು, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಯುಗಾದಿ, ಗೌರಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಹಾಡುಗಳಿವೆ.

7. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹತ್ವ

ಇತಿಹಾಸದ ಆಕರ: ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕು ಜನಪದದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು: ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಬಾರದು, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇವು ಸಾರುತ್ತವೆ.

ಮನರಂಜನೆ: ಟಿವಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಇಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಇವೇ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದವು.

8. ಉಪಸಂಹಾರ

ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳ ಬದುಕು ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಜಿ.ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ, ಎಚ್.ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ (ಜಾನಪದ ಲೋಕದ ಸ್ಥಾಪಕರು), ಡಾ. ಜೀ.ಶಂ. ಪರಮಶಿವಯ್ಯ ಅವರಂತಹ ಮಹನೀಯರು ಈ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಮಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.