ಕನ್ನಡ-ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳು-ವಿಧಗಳು-ಮತ್ತು-ಉದಾಹರಣೆಗಳು-ಸಂಪೂರ್ಣ-ಮಾಹಿತಿ

 

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳು ಕಾವ್ಯದ ಜೀವವಿದ್ದಂತೆ. ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥ ಚಮತ್ಕಾರದಿಂದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯ ತರುವುದನ್ನೇ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ನೀವು ಕೇಳಿದಂತೆ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ: ಸಮಗ್ರ ವಿವರಣೆ 

ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆ ಶಬ್ದ ನೀಡುವ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕವಿಗಳು ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಒಂದರ ಗುಣವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಹೇರುವಾಗ ಈ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

1. ಉಪಮಾಲಂಕಾರ 

ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಇರುವ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು (ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು) ಎಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಉಪಮಾಲಂಕಾರ.

ಅಂಶಗಳು: 1. ಉಪಮೇಯ: ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತು (ಉದಾ: ಮುಖ).

2. ಉಪಮಾನ: ಹೋಲಿಕೆಗೆ ತರಲಾದ ವಸ್ತು (ಉದಾ: ಚಂದ್ರ).

3. ಸಮಾನ ಧರ್ಮ: ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣ (ಉದಾ: ಸೌಂದರ್ಯ).

4. ಉಪಮಾವಾಚಕ: ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದ (ಅಂತೆ, ವೋಲ್, ಹಾಗೆ, ತೆರದಿ).

ಉದಾಹರಣೆ: ಸೀತೆಯ ಮುಖವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.

ಸಮನ್ವಯ: ಇಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಮುಖ 'ಉಪಮೇಯ', ಚಂದ್ರ 'ಉಪಮಾನ', ಸುಂದರ 'ಸಮಾನ ಧರ್ಮ' ಹಾಗೂ 'ಅಂತೆ' ಎಂಬುದು ಉಪಮಾವಾಚಕ.

2. ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ

ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದೇ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ. ಇಲ್ಲಿ "ಅದರಂತೆ ಇದು" ಎನ್ನುವ ಬದಲು "ಇದೇ ಅದು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಸಮನ್ವಯ: ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರವನ್ನೇ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸದೆ, ಸಂಸಾರವೇ ಸಾಗರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸಾರ (ಉಪಮೇಯ) ಮತ್ತು ಸಾಗರ (ಉಪಮಾನ) ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

3. ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ

ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಸಂಭಾವಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. "ಇದು ಅದು ಇರಬಹುದು" ಎಂಬ ಊಹೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಆ ಆನೆಯು ನಡೆದು ಬರುವ ಕಪ್ಪನೆಯ ಬೆಟ್ಟವೋ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

ಸಮನ್ವಯ: ಇಲ್ಲಿ ಆನೆಯನ್ನು (ಉಪಮೇಯ) ಬೆಟ್ಟವೆಂದು (ಉಪಮಾನ) ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

4.ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ

ಒಂದು ನೀತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಎರಡರ ನಡುವೆ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. ಇಲ್ಲಿ 'ಹಾಗೆ' ಅಥವಾ 'ಅಂತೆ' ಎಂಬ ಪದಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ತನ್ನ ಗುಣವು ತನಗೆ ಕೇಡುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಬೆಂಕಿಯು ತಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಬಿದಿರನ್ನೇ ಸುಡುತ್ತದೆ.

ಸಮನ್ವಯ: ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಾಕ್ಯಗಳು ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತಿವೆ.

5. ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಅಲಂಕಾರ 

ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಥವಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕವಿ ತನ್ನ ಕಲ್ಪನಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ವರ್ಣಿಸಿದರೆ ಅದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಆ ಊರಿನ ಕೋಟೆಯು ಮೋಡಗಳನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

ಸಮನ್ವಯ: ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

6. ಶ್ಲೇಷಾಲಂಕಾರ 

ಒಂದೇ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯವು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಶ್ಲೇಷೆ. ಇದು ಓದುಗರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಮತ್ಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಸಂಗೀತ ಸುಧಾಕರ.

ಸಮನ್ವಯ: ಇಲ್ಲಿ 'ಸುಧಾಕರ' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅಮೃತವನ್ನು ನೀಡುವವನು (ಚಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಸುಧಾಕರ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಎಂಬ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ.

​| ಕ್ರಮ.ಸಂಖ್ಯೆ | ಅಲಂಕಾರದ-ಹೆಸರು || ಪ್ರಮುಖ-ಲಕ್ಷಣ || ಉದಾಹರಣೆ-ಪದ/ವಾಕ್ಯ |

| :---: | :--- | :--- | :--- |

| 01. | ಉಪಮಾಲಂಕಾರ || ಎರಡು-ವಸ್ತುಗಳ-ನಡುವಿನ-ಹೋಲಿಕೆ || ಚಂದ್ರನಂತೆ-ಮುಖ |

| 02. | ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ || ಉಪಮೇಯ-ಉಪಮಾನಗಳ-ಅಭೇದ || ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿ |

| 03. | ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ || ವಸ್ತುವಿನ-ಅತಿಶಯ-ಕಲ್ಪನೆ || ಬೆಟ್ಟವೋ-ಎಂಬಂತೆ |

| 04. | ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ || ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬ-ಭಾವದ-ಹೋಲಿಕೆ || ಹಿರಿಯಕ್ಕನ-ಚಾಳಿ-ಮನೆಮಂದಿಗೆಲ್ಲ |

| 05. | ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ || ವಿಶೇಷವನ್ನು-ಸಾಮಾನ್ಯದಿಂದ-ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು || ಹಿರಿಯರು-ಹೇಳಿದ-ಮಾತು-ಸುಳ್ಳಾಗದು |

| 06. | ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ-ಅಲಂಕಾರ || ವಿಷಯವನ್ನು-ಹೆಚ್ಚಿಸಿ-ಹೇಳುವುದು || ಆಕಾಶಕ್ಕೆ-ಬಾಯಿ-ಬಿಟ್ಟ-ಕೋಟೆ |

| 07. | ಶ್ಲೇಷಾಲಂಕಾರ || ಒಂದೇ-ಪದಕ್ಕೆ-ಹಲವು-ಅರ್ಥಗಳಿರುವುದು || ರಾಜನು-ಕುಮುದಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ |

"ನಿಮಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಇಷ್ಟವಾದರೆ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ"