ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ: ಕೃದಂತ ಮತ್ತು ತದ್ಧಿತಾಂತಗಳ ಸಮಗ್ರ ಕೈಪಿಡಿ

 

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಕೃದಂತ ಮತ್ತು ತದ್ಧಿತಾಂತಗಳು ಶಬ್ದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ 'ನಾಮನಿಷ್ಪನ್ನ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಗಮನಿಸಿ: ಓದುಗರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ).

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ: ಕೃದಂತ ಮತ್ತು ತದ್ಧಿತಾಂತಗಳ ಸಮಗ್ರ ಕೈಪಿಡಿ

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ (ಧಾತು ಅಥವಾ ನಾಮಪ್ರಕೃತಿ) ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿದಾಗ ಹೊಸ ನಾಮಪದಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧ:

ಕೃದಂತ : ಧಾತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿದಾಗ ಆಗುವ ರೂಪ.

ತದ್ಧಿತಾಂತ :ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿದಾಗ ಆಗುವ ರೂಪ.

1. ಕೃದಂತ 

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಧಾತುಗಳಿಗೆ (ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂಲ ರೂಪ) 'ಕೃತ್' ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿ ಆಗುವ ನಾಮಪದಗಳನ್ನೇ 'ಕೃದಂತ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

(ಧಾತು + ಕೃತ್ ಪ್ರತ್ಯಯ = ಕೃದಂತ)

ಕೃದಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ:

ಅ) ಕೃದಂತ ನಾಮ 

ಧಾತುಗಳಿಗೆ ಕರ್ತೃ, ಕರ್ಮ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿ ನಾಮಪದವಾದರೆ ಅದು ಕೃದಂತ ನಾಮ.

ಉದಾಹರಣೆ: * ಮಾಡು + ವವ = ಮಾಡುವವ (ಕರ್ತೃ)

ತಿನ್ನು + ವುದು = ತಿನ್ನುವುದು (ಭಾವನಾಮ)

ನಗು + ಗೆ = ನಗುಗೆ

ಆ) ಕೃದಂತ ಭಾವನಾಮ 

ಧಾತುವಿನ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾವವನ್ನೇ ತಿಳಿಸುವ ನಾಮಪದಗಳು.

ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು: ಗೆ, ಕೆ, ಪು, ಮೆ, ಇಕೆ, ಇಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ನಗು + ಗೆ = ನಗುಗೆ

ಬಾಳು + ಇಕೆ = ಬಾಳಿಕೆ

ಓದು + ಇಗೆ = ಓದಿಗೆ

ಪೊರೆ + ಪು = ಪೊರೆಪು

ಇ) ಕೃದಂತ ವಿಶೇಷಣ

ಧಾತುಗಳು ಕಾಲವಾಚಕ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಮತ್ತೊಂದು ನಾಮಪದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ನಿಂತರೆ ಅದು ಕೃದಂತ ವಿಶೇಷಣ.

ವಿಧಗಳು:

ವರ್ತಮಾನ ಕೃದಂತ ವಿಶೇಷಣ: ಮಾಡುವ (ಮಾಡು + ವ) - ಉದಾ: ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ.

ಭೂತ ಕೃದಂತ ವಿಶೇಷಣ: ಮಾಡಿದ (ಮಾಡು + ಇದ) - ಉದಾ: ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆ.

ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕೃದಂತ ವಿಶೇಷಣ: ಮಾಡುವ - ಉದಾ: ಹೋಗುವ ರೈಲು.

2. ತದ್ಧಿತಾಂತ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ನಾಮಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೆ (ನಾಮಪದದ ಮೂಲ ರೂಪ) 'ತದ್ಧಿತ' ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿ ಆಗುವ ರೂಪಗಳನ್ನೇ 'ತದ್ಧಿತಾಂತ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

(ನಾಮಪದ + ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯ = ತದ್ಧಿತಾಂತ)

ತದ್ಧಿತಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಿವೆ:

ಅ) ತದ್ಧಿತಾಂತ ನಾಮ

ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿ ಹೊಸ ಅರ್ಥದ ನಾಮಪದಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು: ಕಾರ, ಗಾರ, ವಂತ, ಇಗ, ಇತಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ತೋಟ + ಗಾರ = ತೋಟಗಾರ

ಬುದ್ಧಿ + ವಂತ = ಬುದ್ಧಿವಂತ

ಮೋಸ + ಗಾರ = ಮೋಸಗಾರ

ಕನ್ನಡ + ಇಗ = ಕನ್ನಡಿಗ

ಆ) ತದ್ಧಿತಾಂತ ಭಾವನಾಮ 

ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುಣ, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ನಾಮಪದಗಳು.

ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು: ತನ, ಇಕೆ, ಪು, ಮೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ದೊಡ್ಡ + ತನ = ದೊಡ್ಡತನ

ಕಳ್ಳ + ತನ = ಕಳ್ಳತನ

ಒಳ್ಳೆಯ + ತನ = ಒಳ್ಳೆಯತನ

ಜಾಣ + ತನ = ಜಾಣತನ

ಇ) ತದ್ಧಿತಾಂತ ವ್ಯಯ 

ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿ ಅವು ಅವ್ಯಯಗಳಾಗಿ (ರೂಪ ಬದಲಾಗದ ಶಬ್ದಗಳು) ಬದಲಾದರೆ ಅವು ತದ್ಧಿತಾಂತ ಅವ್ಯಯಗಳು.

ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು: ಅಂತೆ, ಓಸುಗ, ವರೆಗೆ, ತನಕ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ಅವನ + ಅಂತೆ = ಅವನಂತೆ

ಅಲ್ಲಿ + ವರೆಗೆ = ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ

ಅದರ + ಓಸುಗ = ಅದಕ್ಕೋಸುಗ

ಲಕ್ಷಣ            ಕೃದಂತ                                              ತದ್ಧಿತಾಂತ 

1. ಮೂಲ-ರೂಪ ಧಾತು                                         ನಾಮಪ್ರಕೃತಿ 

2. ಸೇರುವ-ಪ್ರತ್ಯಯ ಕೃತ್-ಪ್ರತ್ಯಯ                        ತದ್ಧಿತ-ಪ್ರತ್ಯಯ

3. ಕ್ರಿಯೆಯ-ಸಂಬಂಧ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು-ಸೂಚಿಸುವ-ಧಾತುವಿನಿಂದ-ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ನಾಮಪದ-ಅಥವಾ-ಗುಣವಾಚಕದಿಂದ-ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

4. ಉದಾಹರಣೆ-1 ಮಾಡು + ವವ -> ಮಾಡುವವ.             ಕನ್ನಡಿ + ಇಗ -> ಕನ್ನಡಿಗ

5. ಉದಾಹರಣೆ-2 ನಗು + ಗೆ -> ನಗುಗೆ.                               ಜಾಣ + ತನ -> ಜಾಣತನ

6. ಉದಾಹರಣೆ-3 ಬರೆ + ವಣಿಗೆ -> ಬರವಣಿಗೆ                      ಮಡಿವಾಳ + ಇತಿ -> ಮಡಿವಾಳಿತಿ

ಓದುಗರಿಗೆ ಸಲಹೆ:

ನೀವು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅದು ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಆಟಗಾರ" ಎಂಬಲ್ಲಿ "ಆಟ" ಎಂಬುದು ನಾಮಪದ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ತದ್ಧಿತಾಂತ. ಆದರೆ "ಮಾಡುವವ" ಎಂಬಲ್ಲಿ "ಮಾಡು" ಎಂಬುದು ಕ್ರಿಯೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕೃದಂತ.