ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳು

 

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಾಸನಗಳು (Inscriptions) ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಆಧಾರಗಳು. ಕನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಲ್ಲ, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

1. ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕುರುಹುಗಳು ಶಾಸನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ಅಶೋಕನ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಕೃತ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಇಸಿಲ') ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.

2. ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಗಳ ವಿವರ

ಅ) ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 450)

ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಲಭ್ಯ ಶಾಸನ.

ಸ್ಥಳ: ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ.

ಕಾಲ: ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 450 (ಕದಂಬರ ಕಾಲ).

ವಿಷಯ: ಕದಂಬರ ರಾಜ ಕಾಕುಸ್ಥವರ್ಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯರಸ ಎಂಬುವವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಭೂದಾನ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ: ಇದರಲ್ಲಿ ಹಳಗನ್ನಡದ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ವಿಕಾಸದ ಮೊದಲ ಹಂತ.

ಆ) ಬಾದಾಮಿ ಶಾಸನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 700)

ಇದನ್ನು ಕಪ್ಪೆ ಅರಭಟ್ಟನ ಶಾಸನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಳ: ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾದಾಮಿ.

ವಿಶೇಷತೆ: ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ತ್ರಿಪದಿ (ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ) ಶಾಸನ.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲು: > "ಸಾಧುಗೆ ಸಾಧು ಮಾಧುರ್ಯಂಗೆ ಮಾಧುರ್ಯಂ |

ಬಾಧಿಪ್ಪ ಕಲಿಗೆ ವಿಪರೀತನ್ |

ಮಾಧವನಿತನಲ್ಲ ನರಗಿಂತು  ||"

(ಒಳ್ಳೆಯವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯವನು, ಕ್ರೂರಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರೂರಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.)

ಇ) ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಶಾಸನಗಳು

ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಶಾಸನ: ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನ ಪಾದದ ಬಳಿ ಇರುವ ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ "ಚಾವುಂಡರಾಯ ಮಾಡಿಸಿದನು" ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡದ ಜೊತೆಗೆ ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಇದೆ.

ಈ) ತಾಳಗುಂದ ಶಾಸನ

ಸ್ಥಳ: ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರ.

ಮಹತ್ವ: ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ (ಘಟಿಕಾಸ್ಥಾನ) ಮತ್ತು ಕದಂಬ ವಂಶದ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

3. ಶಾಸನಗಳ ವಿಂಗಡಣೆ

ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:

ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು: ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವೀರಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

ತಾಮ್ರಶಾಸನಗಳು: ತಾಮ್ರದ ತಗಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭೂದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು.

ಅನರ್ಘ್ಯ ಶಾಸನಗಳು: ವಿಗ್ರಹಗಳ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಆಭರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ಲೇಖನಗಳು.

4. ಶಾಸನಗಳ ಭಾಷಾ ವಿಕಾಸ 

ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಭಾಷೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಬದಲಾಗಿರುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ:

ಕಾಲಘಟ್ಟ ಭಾಷಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಶಾಸನದ ಉದಾಹರಣೆ

ಪೂರ್ವದ ಹಳಗನ್ನಡ (ಕ್ರಿ.ಶ. 450-700) ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚು, ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ ➡️ ಬಾದಾಮಿ ಶಾಸನ

ಹಳಗನ್ನಡ (ಕ್ರಿ.ಶ. 800-1100) ಕಾವ್ಯಮಯ ಭಾಷೆ, ವ್ಯಾಕರಣಬದ್ಧ ರಚನೆ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಶಾಸನ ➡️ ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನ

ನಡುಗನ್ನಡ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1100-1600) ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆ, ಸರಳ ಪದಬಳಕೆ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳು.

5. ವೀರಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲುಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇವು ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವೀರರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಶಾಸನಗಳು.

ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲು: ಪತಿ ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ ಸಹಗಮನ ಮಾಡಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳು. ಇವು ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

6. ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 634)

ಇದು ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಬರೆದವನು ಕವಿ ರವಿಕೀರ್ತಿ. ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸ ಮತ್ತು ಭಾರವಿಯರ ಹೆಸರುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲ, ಅವು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಜೀವಂತ ಪುರಾವೆಗಳು. ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಯಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಲ್. ರೈಸ್ ಅವರು ಸಾವಿರಾರು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.