ಕನ್ನಡ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮತ್ತು ಧಾತು: ವಿಧಗಳು ಹಾಗೂ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ | Kannada Grammar Verbs & Roots

 

'ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ: ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿವರವಾದ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘವಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ: ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎಂಬುದು ವಾಕ್ಯದ ಜೀವಾಳ. 

ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದವೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ. ಕ್ರಿಯಾಪದವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ವಾಕ್ಯವು ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 

ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಉಗಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅದರ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.

೧. ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎಂದರೇನು?

ಒಂದು ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪದವೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಓದಿದನು, ಹೋಗುವಳು, ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಮಲಗಿದರು.

೨. ಧಾತು 

ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು 'ಧಾತು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆ: * ಮಾಡು + ಇದನು = ಮಾಡಿದನು (ಇಲ್ಲಿ 'ಮಾಡು' ಎಂಬುದು ಧಾತು).

ನೋಡು + ಅಳು = ನೋಡುವಳು (ಇಲ್ಲಿ 'ನೋಡು' ಎಂಬುದು ಧಾತು).

ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ:

ಸಹಜ ಧಾತು: ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯಯವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿರುವ ಧಾತುಗಳು. (ಉದಾ: ಬರೆ, ಓದು, ತಿನ್ನು, ಹೋಗು).

ಸಾಧಿತ ಧಾತು: ನಾಮಪದ ಅಥವಾ ಧಾತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿ ಸಿದ್ಧವಾದವು. (ಉದಾ: ಸಿರಿವಂತನಾಗು, ಪ್ರೇರೇಪಿಸು).

ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ-ಧಾತು:ಸಹಜ-ಧಾತುಗಳಿಗೆ 'ಇಸು' ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ ಧಾತುಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸೂತ್ರ: ಧಾತು + ಇಸು = ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ-ಧಾತು

೩. ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ವಿಧಗಳು 

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಅ) ಸಕರ್ಮಕ ಮತ್ತು ಅಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು

ಸಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವು ಕರ್ಮಪದದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಸಕರ್ಮಕ.

ಉದಾ: ರಾಮನು ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದನು. (ಇಲ್ಲಿ 'ಹಣ್ಣು' ಕರ್ಮಪದ).

ಅಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಪದದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದಾ: ಹಕ್ಕಿ ಹಾರಿತು. ಅವನು ಮಲಗಿದನು.

ಆ) ಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾಪದ

ಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಪದ. (ಉದಾ: ಬಂದನು, ಹೋದಳು).

ಅಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾಪದ (ಕೃದಂತ/ವರ್ತಕ): ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥ ಪೂರ್ಣವಾಗದೆ ಇರುವುದು. (ಉದಾ: ಬಂದು, ಓದುತ್ತಾ, ಹೋಗಿ).

೪. ಕಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಪದ 

ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲಗಳಿವೆ:

ಕಾಲ ವಿವರ ಉದಾಹರಣೆ-(ಮಾಡು-ಧಾತು)

ಭೂತಕಾಲ- ನಡೆದುಹೋದ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದನು, ಮಾಡಿದಳು, ಮಾಡಿದರು

ವರ್ತಮಾನ-ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಮಾಡುತ್ತಾರೆ

ಭವಿಷ್ಯತ್-ಕಾಲ ನಡೆಯಲಿರುವ-ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವನು, ಮಾಡುವಳು, ಮಾಡುವರು

ಹೆಚ್ಚಿನ-ಮಾಹಿತಿ:

ಕಾಲ-ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು:

ಭೂತಕಾಲ: ಧಾತುವಿಗೆ '-ದ-' ಸೇರಿದಾಗ ಭೂತಕಾಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ತಮಾನ-ಕಾಲ: ಧಾತುವಿಗೆ '-ಉತ್ತ-' ಸೇರಿದಾಗ ವರ್ತಮಾನ-ಕಾಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭವಿಷ್ಯತ್-ಕಾಲ: ಧಾತುವಿಗೆ '-ವ-' ಸೇರಿದಾಗ ಭವಿಷ್ಯತ್-ಕಾಲವಾಗುತ್ತದೆ.

೫. ಕ್ರಿಯಾಪದದ ರೂಪಗಳು 

ವಿಧ್ವರ್ಥಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಅಪ್ಪಣೆ, ಹಾರೈಕೆ ಅಥವಾ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು. (ಉದಾ: ಮಾಡು, ಹೋಗಲಿ, ಬರಲಿ).

ನಿಷೇಧಾರ್ಥಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ : ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು. (ಉದಾ: ಮಾಡನು, ಹೋಗಳು, ಬಾರನು).

ಸಂಭಾವನಾರ್ಥಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು. (ಉದಾ: ಮಾಡಿಯಾನು, ಹೋದಾರು).

ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ-ಕ್ರಿಯಾಪದ: ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಮಾಡಿಸುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳೇ ಪ್ರೇರಣಾರ್ಥಕ-ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು.

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಕರ್ಮಕ ಮತ್ತು ಅಕರ್ಮಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:

೧. ಸಕರ್ಮಕ-ಕ್ರಿಯಾಪದ

ಯಾವ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ತನ್ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಕರ್ಮಪದದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಸಕರ್ಮಕ-ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವು ಕರ್ಮಪದದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಗುರುತಿಸುವ-ವಿಧಾನ: ಕ್ರಿಯಾಪದಕ್ಕೆ 'ಯಾರನ್ನು?' ಅಥವಾ 'ಎದನ್ನು?' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅದು ಸಕರ್ಮಕ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

ರಾಮನು ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದನು. (ಏನನ್ನು ತಿಂದನು? - ಹಣ್ಣನ್ನು)

ಬಾಲಕನು ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿದನು. (ಏನನ್ನು ಓದಿದನು? - ಪಾಠವನ್ನು)

ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ಕರೆದಳು. (ಯಾರನ್ನು ಕರೆದಳು? - ಮಗುವನ್ನು)

೨. ಅಕರ್ಮಕ-ಕ್ರಿಯಾಪದ

ಯಾವ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಅರ್ಥ ಪೂರ್ಣವಾಗಲು ಕರ್ಮಪದದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದನ್ನು ಅಕರ್ಮಕ-ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವು ಕರ್ತೃವಿನ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಗುರುತಿಸುವ-ವಿಧಾನ: ಕ್ರಿಯಾಪದಕ್ಕೆ 'ಏನನ್ನು?' ಅಥವಾ 'ಯಾರನ್ನು?' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

ಹಕ್ಕಿ ಹಾರಿತು. (ಏನನ್ನು ಹಾರಿತು? - ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲ)

ಅವನು ಮಲಗಿದನು.

ಮಗು ನಕ್ಕಿತು.

ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತದೆ.