ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಲಿಯಿರಿ: ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ.

 

ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ 'ಸಂಧಿ' ಎನ್ನುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಷಯ. ಎರಡು ಪದಗಳು ಕಾಲವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರುವುದನ್ನು ಸಂಧಿ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:

ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು (ಕನ್ನಡ + ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಸೇರಿದಾಗ)

ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿಗಳು (ಸಂಸ್ಕೃತ + ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು ಸೇರಿದಾಗ)

ಈ ಕೆಳಗೆ ಅವುಗಳ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.

1. ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು 

ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ:

ಅ) ಲೋಪ ಸಂಧಿ 

ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರವು ಬಂದಾಗ, ಸಂಧಿಯಾಗುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವು ಅರ್ಥ ಕೆಡದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು 'ಲೋಪ ಸಂಧಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೂತ್ರ: ಸ್ವರ + ಸ್ವರ = ಮೊದಲ ಸ್ವರ ಲೋಪ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

ಮಾತು + ಇಲ್ಲ = ಮಾತಿಲ್ಲ ('ಉ' ಸ್ವರ ಲೋಪವಾಗಿದೆ)

ಊರು + ಊರು = ಊರೂರು

ಬೇರೆ + ಒಬ್ಬ = ಬೇರೊಬ್ಬ

ನಮ್ಮ + ಊರು = ನಮ್ಮೂರು (ಇಲ್ಲಿ 'ಅ' ಸ್ವರ ಲೋಪವಾಗಿದೆ)

ಗುರು + ಅನ್ನು = ಗುರುವನ್ನು (ಇಲ್ಲಿ 'ಉ' ಸ್ವರ ಲೋಪವಾಗಿದೆ - ಗಮನಿಸಿ: ಇದು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಆಗಮ ಸಂಧಿಯಾಗಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಳಗನ್ನಡದ ನಿಯಮದಂತೆ ಲೋಪವೂ ಹೌದು)

ಅವನು + ಒಬ್ಬ = ಅವನೊಬ್ಬ ('ಉ' ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ಬೆಲ್ಲ + ಅಚ್ಚು = ಬೆಲ್ಲಚ್ಚು ('ಅ' ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ಒಂದು + ಒಂದು = ಒಂದೊಂದು ('ಉ' ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ಯಾರು + ಇಲ್ಲ = ಯಾರಿಲ್ಲ ('ಉ' ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ಕೆರೆ + ಅಂಗಳ = ಕೆರೆಂಗಳ ('ಎ' ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ಹತ್ತು + ಎಂಟು = ಹತ್ತೆಂಟು ('ಉ' ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ನೂರು + ಎಂಟು = ನೂರೆಂಟು ('ಉ' ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ಮನ + ಇಲ್ಲ = ಮನವಿಲ್ಲ / ಮನಿಲ್ಲ (ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ 'ಅ' ಸ್ವರ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ)

ಅಲ್ಲಿ + ಒಬ್ಬ = ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ('ಇ' ಸ್ವರ ಲೋಪ)

ಬಾಳೆ + ಹಣ್ಣು = ಬಾಳೆಹಣ್ಣು (ಇದು ಸಮಾಸವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವರ ಲೋಪವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು)

ಆ) ಆಗಮ ಸಂಧಿ 

ಎರಡು ಸ್ವರಗಳು ಸಂಧಿಯಾಗುವಾಗ ಅರ್ಥ ಕೆಡದಂತೆ ನಡುವೆ ಹೊಸದಾಗಿ 'ಯ್' ಅಥವಾ 'ವ್' ವ್ಯಂಜನಗಳು ಬಂದು ಸೇರುವುದನ್ನು 'ಆಗಮ ಸಂಧಿ' ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.

ಯಕಾರಾಗಮ: ಸ್ವರಗಳ ನಡುವೆ 'ಯ್' ಬರುವುದು.

ಉದಾ: ಶಾಲೆ + ಅನ್ನು = ಶಾಲೆಯನ್ನು

ಉದಾ: ಕೈ + ಇಂದ = ಕೈಯಿಂದ

ಮನೆ + ಅನ್ನು = ಮನೆಯನ್ನು (ಇಲ್ಲಿ 'ಯ್' ವ್ಯಂಜನ ಬಂದಿದೆ)

ನದಿ + ಇಂದ = ನದಿಯಿಂದ (ಇಲ್ಲಿ 'ಯ್' ವ್ಯಂಜನ ಬಂದಿದೆ)

ಗುರು + ಇಗೆ = ಗುರುವಿಗೆ (ಇದು ವಕಾರಾಗಮ - ನಿಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಯಕಾರಾಗಮದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿವೆ:)

ಪ್ರೀತಿ + ಇಂದ = ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ

ತಾಯಿ + ಅನ್ನು = ತಾಯಿಯನ್ನು

ಸಲಹೆ + ಎನ್ನು = ಸಲಹೆಯನ್ನು

ಮಳೆ + ಇಂದ = ಮಳೆಯಿಂದ

ವಕಾರಾಗಮ: ಸ್ವರಗಳ ನಡುವೆ 'ವ್' ಬರುವುದು.

ಉದಾ: ಹೂ + ಅನ್ನು = ಹೂವನ್ನು

            ಗೋ + ಇಂದ = ಗೋವಿಂದ

             ಗಿಡ + ಅನ್ನು = ಗಿಡವನ್ನು

             ಗುರು + ಅನ್ನು = ಗುರುವನ್ನು ➡️ (ಗುರು + ವ್ + ಅನ್ನು)

              ಮಗು + ಇಗೆ = ಮಗುವಿಗೆ ➡️ (ಮಗು + ವ್ + ಇಗೆ)

               ತನು + ಅನ್ನು = ತನುವನ್ನು ➡️ (ತನು + ವ್ + ಅನ್ನು)

ಇ) ಆದೇಶ ಸಂಧಿ

ಸಂಧಿಯಾಗುವಾಗ ಉತ್ತರ ಪದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ, ಚ, ಟ, ತ, ಪ ವ್ಯಂಜನಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗ, ಜ, ಡ, ದ, ಬ ವ್ಯಂಜನಗಳು ಆದೇಶವಾಗಿ ಬರುವುದನ್ನು 'ಆದೇಶ ಸಂಧಿ' ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

ಹಳೆ + ಕನ್ನಡ = ಹಳಗನ್ನಡ

ಮಳೆ + ಕಾಲ = ಮಳೆಗಾಲ ('ಕ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ಗ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಎಳೆ + ಕರು = ಎಳೆಗರು ('ಕ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ಗ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಮೈ + ತೊಳೆ = ಮೈದೊಳೆ ('ತ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ದ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಬೆಟ್ಟ + ತಾವರೆ = ಬೆಟ್ಟದಾವರೆ ('ತ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ದ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಕಣ್ + ಪನಿ = ಕಣ್ಬನಿ ('ಪ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ಬ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಇನ್ + ಪನಿ = ಇನ್ಬನಿ ('ಪ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ಬ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಹೂ + ತೋಟ = ಹೂದೋಟ ('ತ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ದ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ನೀರ್ + ಪನಿ = ನೀರ್ಬನಿ ('ಪ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ಬ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಕೈ + ಕೆಳಗೆ = ಕೈಗೆಳಗೆ ('ಕ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ಗ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಮೆಲ್ + ನುಡಿ = ಮೆಲ್ನುಡಿ (ಇದು ಅಪವಾದ, ಆದರೆ ಆದೇಶದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ)

ಪೂ + ಕೊನೆ = ಪೂಗೊನೆ ('ಕ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ಗ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಅಡಿ + ತಾವರೆ = ಅಡಿದಾವರೆ ('ತ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ದ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ತಲೆ + ಕೆಳಗು = ತಲೆಗೆಳಗು ('ಕ' ಕಾರಕ್ಕೆ 'ಗ' ಕಾರ ಬಂದಿದೆ)

ಬೆನ್ನ + ಹತ್ತಿ = ಬೆನ್ನತ್ತಿ (ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರಲೋಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಅರ್ಥದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆದೇಶದ ಪ್ರಭಾವವಿರುತ್ತದೆ)