ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶ: ಸಂಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು.
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶವು (1414–1451) ನಾಲ್ಕನೇ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದೆ. ತುಘಲಕ್ ವಂಶದ ಪತನದ ನಂತರ ದೆಹಲಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿದ ಈ ವಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:
1. ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ
ಈ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಖಿಜರ್ ಖಾನ್. ಇವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರವಾದಿ ಮೊಹಮ್ಮದರ ವಂಶಸ್ಥ (ಸೈಯದ್) ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ವಂಶಕ್ಕೆ 'ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.
ಇವನು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ತೈಮೂರನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭಿಸಿದನು.
2. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಧನೆಗಳು
ಸೈಯದ್ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿದ್ದವು:
ದೊಯಾಬ್ ಪ್ರದೇಶದ ದಮನ: ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದಂಗೆಕೋರ ಹಿಂದೂ ಜಮೀನ್ದಾರರು ಮತ್ತು ರಜಪೂತರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ನಿರಂತರ ಸೈನ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದರು.
ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ: ಮಾಳ್ವ, ಜೌನ್ಪುರ ಮತ್ತು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇವರು ಹೋರಾಡಿದರು.
ಆದರೆ, ಈ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನರು ಅಷ್ಟೇನೂ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವ ಬದಲು ಕುಗ್ಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು.
3. ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಸೈಯದ್ ವಂಶದ ಆಡಳಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತುಘಲಕ್ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತು.
ಸುಲ್ತಾನ್: ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ "ಸುಲ್ತಾನ್" ಎಂಬ ಬಿರುದಿನ ಬದಲು 'ರಯತ್-ಇ-ಆಲಾ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ: ವಜೀರ್ (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ) ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದನು. ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇಲಾಖೆಗಳಿದ್ದವು.
ತೆರಿಗೆ: ಕೃಷಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದು ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.
4. ವಿಭಾಗದ ಆಡಳಿತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆಡಳಿತ)
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಲವಾರು 'ಇಖ್ತಾಗಳಾಗಿ' (Iqtas) ಅಥವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಮುಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಾಲಿ: ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು 'ಮುಕ್ತಿ' ಅಥವಾ 'ವಾಲಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವರು ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಶಿಕ್ದಾರ್: ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೆಳಗಿನ 'ಶಿಕ್' (ಜಿಲ್ಲೆ) ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ.
5. ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯು ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರಿಂದ ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ 'ಸಮಾಧಿಗಳ' ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿ: ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ (Octagonal) ಸಮಾಧಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಇವರ ವಿಶೇಷತೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳು: ದೆಹಲಿಯ ಲೋಧಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮುಬಾರಕ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಸಾಹಿತ್ಯ: ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಹ್ಯಾ ಬಿನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಸಿರಿಹಿಂದಿ ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸಕಾರನು 'ತಾರಿಖ್-ಇ-ಮುಬಾರಕ್ ಶಾಹಿ' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದನು. ಇದು ಸೈಯದ್ ವಂಶದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಸೈಯದ್ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನರ ಪಟ್ಟಿ:
ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ (1414–1421)
ಮುಬಾರಕ್ ಶಾ (1421–1434)
ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾ (1434–1445)
ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಆಲಂ ಶಾ (1445–1451) - ಇವನು ಬಹ್ಲುಲ್ ಲೋಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಲೋಧಿ ವಂಶ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ (KPSC, UPSC, SSC, ಮತ್ತು ಇತರೆ) ಕೇಳಲಾದ 30 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಯಾರು? (KPSC FDA - 2017)
ಉತ್ತರ: ಖಿಜರ್ ಖಾನ್
ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು? (SSC CGL - 2015)
ಉತ್ತರ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1414
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ತಾವು ಯಾರ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು? (UPSC CDS - 2013)
ಉತ್ತರ: ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ (ಸೈಯದ್ ಎಂದರೆ ಪ್ರವಾದಿಯವರ ವಂಶಸ್ಥರು)
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 'ರಾಯತ್-ಇ-ಆಲಾ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವರು ಯಾರು? (KPSC KAS - 2011)
ಉತ್ತರ: ಖಿಜರ್ ಖಾನ್
ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?(RRB NTPC - 2016)
ಉತ್ತರ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1421
'ತಾರಿಖ್-ಇ-ಮುಬಾರಕ್ ಶಾಹಿ' ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು? (UPSC Prelims - 1998)
ಉತ್ತರ: ಯಹ್ಯಾ ಬಿನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಸಿರಿಹಿಂದಿ
ಮುಬಾರಕ್ ಶಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 'ಮುಬಾರಕಾಬಾದ್' ನಗರವು ಯಾವ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ? (SSC CPO - 2017)
ಉತ್ತರ: ಯಮುನಾ ನದಿ
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಯಾವ ಅರಸನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದನು?(NET History - 2014)
ಉತ್ತರ: ಮುಬಾರಕ್ ಶಾ
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ಸುಲ್ತಾನ್ ಯಾರು?
(KPSC PSI - 2019)
ಉತ್ತರ: ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಆಲಂ ಶಾ
ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಆಲಂ ಶಾ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಬದೌನ್ಗೆ ತೆರಳಿದನು? (UPPSC - 2012)
ಉತ್ತರ: ಬಹ್ಲೂಲ್ ಲೋದಿ
ತೈಮೂರ್ ಲಂಗ್ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ ದೆಹಲಿಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ವಹಿಸಿದ್ದನು? (SSC CHSL - 2014)
ಉತ್ತರ: ಖಿಜರ್ ಖಾನ್
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶವು ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಆಳಿತು? (KPSC Group C - 2018)
ಉತ್ತರ: 37 ವರ್ಷಗಳು
ಮುಬಾರಕ್ ಶಾ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಯಾರು? (WBCS - 2016)
ಉತ್ತರ: ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾ
ಬಹ್ಲೂಲ್ ಲೋದಿಗೆ 'ಖಾನ್-ಇ-ಖಾನನ್' ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿದ ಸೈಯದ್ ಅರಸ ಯಾರು? (NET History - 2012)
ಉತ್ತರ: ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾ
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು? (KPSC SDA - 2015)
ಉತ್ತರ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1451
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಐದು ರಾಜವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶ ಎಷ್ಟನೆಯದು? (SSC Stenographer - 2017)
ಉತ್ತರ: ನಾಲ್ಕನೆಯದು
ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಯಾವ ಪ್ರದೇಶದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದನು? (NDA - 2010)
ಉತ್ತರ: ಮುಲ್ತಾನ್
ಮುಬಾರಕ್ ಶಾನ ಹತ್ಯೆಯಾದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು? (History Lecturer Exam - 2015)
ಉತ್ತರ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1434
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜ್ಯ ಯಾವುದು? (UPSC CMS - 2011)
ಉತ್ತರ: ಜೌನ್ಪುರ
ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಮಾಳವದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಯಾರು? (NET - 2018)
ಉತ್ತರ: ಮಹಮೂದ್ ಖಿಲ್ಜಿ
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಅರಸರು ಮೂಲತಃ ಯಾವ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು? (SSC CGL - 2013)
ಉತ್ತರ: ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಮರು
ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ ಯಾರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕುತ್ಬಾ ಓದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು?(Civil Services Prelims - 1995)
ಉತ್ತರ: ಷಾರುಖ್ (ತೈಮೂರನ ಮಗ)
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿ ಆಳಿದ ಎರಡನೇ ರಾಜವಂಶ ಯಾವುದು? (KPSC FDA - 2011)
ಉತ್ತರ: ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶ
ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಆಲಂ ಶಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ (ವಜೀರ್) ಹಮೀದ್ ಖಾನ್ ಯಾರನ್ನು ದೆಹಲಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು? (SSC CHSL - 2012)
ಉತ್ತರ: ಬಹ್ಲೂಲ್ ಲೋದಿ
ಮುಬಾರಕ್ ಶಾನ ಸಮಾಧಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? (History Research Exam - 2017)
ಉತ್ತರ: ದೆಹಲಿಯ ಕೋಟ್ಲಾ ಮುಬಾರಕ್ ಪುರ
ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಎಂಬ ಪದವಿಗಿಂತ ಯಾವ ಬಿರುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದನು? (WBCS - 2014)
ಉತ್ತರ: ರಾಯತ್-ಇ-ಆಲಾ
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ನಂತರ ಯಾವ ರಾಜವಂಶ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? (KPSC KAS - 2008)
ಉತ್ತರ: ಲೋದಿ ರಾಜವಂಶ
ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಆಲಂ ಶಾನ ಮರಣ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು?(UPSC CAPF - 2013)
ಉತ್ತರ: ಬದೌನ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1478)
ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದ ಅರಸರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾ ಎಷ್ಟನೆಯವನು?(SSC GD - 2018)
ಉತ್ತರ: ಮೂರನೆಯವನು
ತುಘಲಕ್ ರಾಜವಂಶದ ನಂತರ ದೆಹಲಿಯ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಲಾಭ ಪಡೆದವರು ಯಾರು?(KPSC Group C - 2016)
ಉತ್ತರ: ಸೈಯದ್ ರಾಜವಂಶದವರು
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ