"ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಯೋಗಗಳು: ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕೈಪಿಡಿ"

 ರಾಜ್ಯ ಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಗುರಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. 

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ (KPSC, UPSC, ಇತ್ಯಾದಿ) ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

1. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

ನರಸಿಂಹಂ ಸಮಿತಿ : ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಸಮಿತಿಯು ಮಹತ್ವದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪ್ರವೇಶ, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ.

ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಸಮಿತಿ : ವಿಮಾ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು.

ವಿಮಾ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಮಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (IRDA) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು.

ಚೆಲ್ಲಯ್ಯ ಸಮಿತಿ: ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳು.

ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಸಮಿತಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ತೆರಿಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ.

ವಿಜಯ್ ಕೇಲ್ಕರ್ ಸಮಿತಿ : ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ GST ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಿಫಾರಸು.

ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು, ತೆರಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು, ಮತ್ತು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST) ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.

2. ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ರಚನೆಗೆ ಈ ಸಮಿತಿಗಳು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿವೆ:

ಬಲವಂತರಾಯ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ (1957): ಮೂರು ಹಂತದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ (1977): ಎರಡು ಹಂತದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.

ಜಿ.ವಿ.ಕೆ ರಾವ್ ಸಮಿತಿ (1985): ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು.

ಎಲ್.ಎಂ. ಸಿಂಘ್ವಿ ಸಮಿತಿ (1986): ಪಂಚಾಯತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

3. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ

• ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗ (1964-66): 
• ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಏಕರೂಪತೆ ತರಲು '10+2+3' ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಅಂದರೆ, 10 ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ, 2 ವರ್ಷಗಳ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು 3 ವರ್ಷಗಳ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ.

• ​ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ (2019): ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ನೂತನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP 2020) ಯ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. ಈ ನೀತಿಯು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ​ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗ (1979-80): ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ (OBCs) ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಹತ್ವದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

• ​ಸಾಚಾರ್ ಸಮಿತಿ (2005): ಭಾರತದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ, ಅವರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.

4. ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಿತಿ : ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು  ಸೇರಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ : ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ.

ದಿನೇಶ್ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಸಮಿತಿ: ಚುನಾವಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು.

ಸಂತಾನಂ ಸಮಿತಿ : ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯೋಗದ (CVC) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿಗಳು

ಸಮಿತಿಯ ಹೆಸರು-> ಉದ್ದೇಶ / ಕ್ಷೇತ್ರ

ಸುರೇಶ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಸಮಿತಿ ->ಬಡತನದ ರೇಖೆಯ ನಿರ್ಧಾರ

ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿ-> ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ರಂಗರಾಜನ್ ಸಮಿತಿ ->ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂತೆಗೆತ

ಬಿ. ಶಿವರಾಮನ್ ಸಮಿತಿ ->ನಬಾರ್ಡ್ (NABARD) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆ.