ಕಲಿಕೆಯ ಅರ್ಥ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು | ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ

 

ಕಲಿಕೆಯ ಅರ್ಥ: ಅನುಭವ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಂ ಬದಲಾವಣೆ.

ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲತತ್ವವನ್ನು ಬಹಳ ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲಿಕೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಓದುವುದಲ್ಲ, ಅದು ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆ.

ಇದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:

1.  ಅನುಭವ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ 

ಕಲಿಕೆ ಎಂಬುದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನುಭವ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಗು ಒಮ್ಮೆ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮೇಣದಬತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಕೈ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ, ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು ಎಂದು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವದಿಂದ ಬಂದ ಕಲಿಕೆ.

ತರಬೇತಿ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸೈಕಲ್ ತುಳಿಯುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಈಜುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

2. ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ 

ಕಲಿಕೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಯಾವಾಗ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ವರ್ತನೆಗೂ ಈಗಿನ ವರ್ತನೆಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ.

ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ನಾವು ಒಂದು ರೀತಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತೇವೆ, ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ 'ಬದಲಾವಣೆ'ಯನ್ನೇ ಕಲಿಕೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಕಾಯಂ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರ ಬದಲಾವಣೆ 

ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಶ. ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರಬಾರದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಆಯಾಸದಿಂದ ನಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕಲಿಕೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಮ್ಮೆ ಕಲಿತ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಕೌಶಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಭಾಷೆ ಮಾತಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಗಾಡಿ ಓಡಿಸುವುದು) ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ 'ಕಾಯಂ ಬದಲಾವಣೆ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ: ಕಲಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜ್ಞಾನ, ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿ, ಆತನು ಹೊಸ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ತಜ್ಞರು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿವೆ:

1. ಬಿ.ಎಫ್. ಸ್ಕಿನ್ನರ್

ಇವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲಿಕೆಯು ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: "ಕಲಿಕೆಯು ವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಗತಿಪರ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ." 

2. ಜೆ.ಪಿ. ಗಿಲ್ಫೋರ್ಡ್ 

ಇವರು ವರ್ತನೆಯಿಂದ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: "ವರ್ತನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಕಲಿಕೆ." 

3. ಆರ್.ಎಸ್. ವುಡ್‌ವರ್ತ್

ಇವರು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಜ್ಞಾನದ ಸಂಪಾದನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: "ಹೊಸ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಕಲಿಕೆ." 

4. ಕ್ರೋ ಮತ್ತು ಕ್ರೋ 

ಇವರು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: "ಕಲಿಕೆಯು ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವನೆಗಳ ಗಳಿಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ." 

5. ಗೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು 

ಅನುಭವವು ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: "ಅನುಭವ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದೇ ಕಲಿಕೆ." 

ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು:

ಕಲಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ:

ಪ್ರೇರಣೆ : ಕಲಿಯಲು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಆಸೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿರಬೇಕು.

ಗುರಿ : ಕಲಿಯುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವಿರಬೇಕು.

ಅಡಚಣೆ : ಕಲಿಕೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇವೆ.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ: ಕಲಿಕೆಯ ಫಲವಾಗಿ ನಾವು ನೀಡುವ ಹೊಸ ನಡವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.

ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ನಿಮಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ