GPSTR ವಿಶೇಷ: ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ - ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು

 

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:

1. ಬೆಳವಣಿಗೆ - ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆ

ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜೀವಿಯ ಶಾರೀರಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಆಯಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.

ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ. ಅಂದರೆ ಇದನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಎತ್ತರ, ತೂಕ).

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (ಪಕ್ವತೆ ತಲುಪಿದಾಗ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ).

ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಿಕಾಸದ ಒಂದು ಭಾಗವಷ್ಟೇ. ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

2. ವಿಕಾಸ - ಗುಣಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ

ವಿಕಾಸವು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೈಹಿಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮಾನಸಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಸ್ವರೂಪ: ಇದು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಅಥವಾ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಇದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಮಗು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಆರಂಭವಾಗಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮರಣದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

 

ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ  ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು

​1. ಅರ್ಥ :

• ​ಬೆಳವಣಿಗೆ: ದೈಹಿಕ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ. ಇದು ಕೇವಲ ಶಾರೀರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

• ​ವಿಕಾಸ: ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

​2. ಮಾಪನ :

• ​ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಎತ್ತರ ತೂಕದ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಳೆಯಬಹುದು. ಇದು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.

• ​ವಿಕಾಸ: ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.

​3. ಕಾಲಾವಧಿ:-

• ​ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ನಂತರ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ಪಕ್ವತೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

• ​ವಿಕಾಸ: ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ನಡೆಯುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಮಗು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸಾವಿನವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

​4. ಸಂಬಂಧ :

• ​ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಇದು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಹೊರಗಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

• ​ವಿಕಾಸ: ಇದು ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಎರಡೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಣ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಕೈ ಬೆರಳುಗಳು ಉದ್ದವಾಗುವುದು ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಆದರೆ, ಅದೇ ಮಗು ಆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೆನ್ನಿನಿಂದ ಅಂದವಾಗಿ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ವಿಕಾಸ.