ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಆಡಳಿತ: ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಕೈಪಿಡಿ (KPSC FDA, SDA, PDO ವಿಶೇಷ)

 ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವಯುತವಾದುದು. ಮೊದಮೊದಲು ಛತ್ರಪತಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ನಂತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೈಜ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.

ಪೇಶ್ವೆ ಆಡಳಿತದ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು

ಪೇಶ್ವೆ ಎಂದರೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಮುಂದಾಳು' ಅಥವಾ 'ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ' ಎಂದರ್ಥ. ಛತ್ರಪತಿ ಶಾಹು ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹುದ್ದೆಯು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಯಿತು.

ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು: ಬಾಳಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್ (ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪೇಶ್ವೆ), ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್ (ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮಿ), ಬಾಳಾಜಿ ಬಾಜಿರಾವ್ (ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್).

ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ಪುಣೆಯ ಶನಿವಾರ ವಾಡ ಇವರ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.

ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ: ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 'ಪಟೇಲ' ಮತ್ತು 'ಕುಲಕರ್ಣಿ' ಇದ್ದರೆ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 'ಮಾಮ್ಲತದಾರ್' ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿದ್ದರು.

2. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು

ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅಟ್ಟಕ್‌ನಿಂದ ಕಟಕ್‌ನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ: ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್ ಈ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದನು.

ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಗಳು:

ಪಾಲ್ಖೇಡ್ ಯುದ್ಧ (1728): ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮನ ವಿರುದ್ಧ ಬಾಜಿರಾವ್ ಜಯಗಳಿಸಿದನು.

ಬಾಸಿನ್ ಯುದ್ಧ (1739): ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಸೈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ (1761): ಅಹಮದ್ ಶಾ ಅಬ್ದಾಲಿ ವಿರುದ್ಧದ ಈ ಯುದ್ಧವು ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಿತು.

ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧಗಳು: ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮೂರು ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ ಪೇಶ್ವೆ ಆಡಳಿತ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು.

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧಗಳ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

1. ಮೊದಲನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧ

ವರ್ಷ: 1775-> 1787

ಯಾರ ನಡುವೆ: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ -> ಮರಾಠಾ ಒಕ್ಕೂಟ (ಪೇಶ್ವೆ ಮಾಧವರಾವ್ II ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ).

ವಿಶೇಷತೆ: ಈ ಯುದ್ಧವು **'ಸಲ್ಬಾಯ್ ಒಪ್ಪಂದ'**ದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ನಡುವೆ ಮುಂದಿನ ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿತು.

2. ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧ

ವರ್ಷ: 1803 - 1805

ಯಾರ ನಡುವೆ: ಬ್ರಿಟಿಷರು (ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ) -> ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿರಾವ್ II ಮತ್ತು ಮರಾಠಾ ಸರದಾರರು (ಬೋನ್ಸ್ಲೆ, ಸಿಂಧಿಯಾ).

ವಿಶೇಷತೆ: ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿರಾವ್ II ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ 'ಬಾಸಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ' ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಹಾಯಕ ಸೈನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಇದು ಮರಾಠರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿತು.

3. ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧ

ವರ್ಷ: 1817 -1818

ಯಾರ ನಡುವೆ: ಬ್ರಿಟಿಷರು (ಲಾರ್ಡ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್) - ಮರಾಠಾ ಒಕ್ಕೂಟ (ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿರಾವ್ II).

ವಿಶೇಷತೆ: ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಪೇಶ್ವೆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಬಾಜಿರಾವ್ II ನನ್ನು ಕಾನ್ಪುರದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಬಿತ್ತೂರು ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.

3. ಬಿರುದುಗಳು

ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರಾಠಾ ಸರದಾರರು ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು:

ಪಂತಪ್ರಧಾನ್: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ.

ಶ್ರೀಮಂತ್: ಪೇಶ್ವೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗೌರವದ ಸಂಬೋಧನೆ.

ಹಿಂದೂ ಪಾದ್ ಪಾದಶಾಹಿ: ಹಿಂದೂ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಕನಸನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ಗುರಿ.

4. ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ

ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿತು.

ಸಾಹಿತ್ಯ: ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿತು. 'ಬಖರ್' (ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳು) ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಶಾಹೀರ್‌ಗಳು (ಕವಿಗಳು) 'ಪವಾಡ' (ವೀರಗಾಥೆ) ಮತ್ತು 'ಲಾವಣಿ' ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಧರ್ಮ: ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಪೇಶ್ವೆಗಳು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ಪುಣೆಯ 'ಕಸಬಾ ಗಣಪತಿ' ಇವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿತ್ತು.

5. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ಪೇಶ್ವೆಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಗಾಂಭೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ಶನಿವಾರ ವಾಡ -> ಪುಣೆ -> ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಏಳು ಅಂತಸ್ತಿನ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆ.

ಪಾರ್ವತಿ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯ -> ಪುಣೆ -> ನಾನಾ ಸಾಹೇಬರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯ ಸಮೂಹ.

ಸಾರಸಬಾಗ್ ಗಣಪತಿ -> ಪುಣೆ -> ಕೆರೆಯ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸುಂದರ ದೇವಸ್ಥಾನ.

ನಿರ್ಮಾತೃ: ಇದನ್ನು 1750ರಲ್ಲಿ ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಳಾಜಿ ಬಾಜಿರಾವ್ (ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್) ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ವಿಶೇಷತೆ: ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು 'ತಲ್ಯಾತಲ ಗಣಪತಿ' (ಕೆರೆಯ ಗಣಪತಿ) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಘಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಾಡೆಗಳು -> ವಾಯ್ ಮತ್ತು ಪುಣೆ -> ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ನದಿತೀರದ ಘಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳು (ವಾಡೆ).

ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಮೊಘಲರ ಪತನದ ನಂತರ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೇವಲ ಯೋಧರಲ್ಲದೆ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪೋಷಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಆಡಳಿತ: ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು 

1. ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ 

ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್ (1713 - 1720) -> ಪೇಶ್ವೆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯಗೊಳಿಸಿದವರು.

ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್ (1720 - 1740) -> ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮಿ, 'ಹಿಂದೂ ಪಾದ್ ಪಾದಶಾಹಿ' ಬಿರುದಾಂಕಿತ.

ಬಾಲಾಜಿ ಬಾಜಿರಾವ್ (1740- 1761) -> ಇವರನ್ನು 'ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಾಧವರಾವ್ I (1761- 1772) -> ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮರಾಠಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದವರು.

2. ಪ್ರಮುಖ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು 

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಬರೆಯುವ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ:

ಸಲ್ಬಾಯ್ ಒಪ್ಪಂದ (1782) -> ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ನಡುವೆ (1ನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯ).

ಬಾಸಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ (1802) -> ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿರಾವ್ II ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ.

ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ (1761) -> ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ ಶಾ ಅಬ್ದಾಲಿ ನಡುವೆ.

ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಮರಾಠಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಸೇನಾಪತಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 'ಮರಾಠಾ ಒಕ್ಕೂಟ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಐದು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಮನೆತನಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಪೂನಾ (ಪುಣೆ): ಇದು ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪೇಶ್ವೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಾಗಪುರ: ಭೋಂಸ್ಲೆ ಮನೆತನವು ನಾಗಪುರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿತ್ತು.

ಬರೋಡಾ: ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಮನೆತನವು ಬರೋಡಾವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಗುಜರಾತ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿತ್ತು.

ಗ್ವಾಲಿಯರ್: ಸಿಂಧಿಯಾ (ಅಥವಾ ಶಿಂಧೆ) ಮನೆತನವು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಲ್ವಾ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯವರೆಗಿನ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಇಂದೋರ್: ಹೋಳ್ಕರ್ ಮನೆತನವು ಇಂದೋರ್ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಲ್ವಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿತ್ತು.

ಈ ಐದು ಶಕ್ತಿಗಳು ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಅಧಿಕಾರ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಾಗ, ಈ ಭಾಗಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು.

ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ - ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

1. ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ 'ದ್ವಿತೀಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ' ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? (KAS - 2011)

ಉತ್ತರ: ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್.

2. 1719ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ ಫರೂಕ್ ಸಿಯರ್ ಜೊತೆ 'ದೆಹಲಿ ಒಪ್ಪಂದ' ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪೇಶ್ವೆ ಯಾರು? (FDA - 2017)

ಉತ್ತರ: ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್.

3. 'ಹಿಂದೂ ಪಾದ್ ಪಾದಶಾಹಿ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವರು ಯಾರು?(PSI - 2015)

ಉತ್ತರ: ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್.

4. ಯಾವ ಪೇಶ್ವೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು? (KAS - 1999)

ಉತ್ತರ: ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್.

5. 1737 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಪೇಶ್ವೆ ಯಾರು?(Group C - 2016)

ಉತ್ತರ: ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್.

6. 'ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಪೇಶ್ವೆ ಯಾರು? (SDA - 2018)

ಉತ್ತರ: ಬಾಲಾಜಿ ಬಾಜಿರಾವ್.

7. ಕ್ರಿ.ಶ. 1761ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೇಶ್ವೆಯಾಗಿದ್ದವರು ಯಾರು? (KAS - 2014)

ಉತ್ತರ: ಬಾಲಾಜಿ ಬಾಜಿರಾವ್.

8. ಮರಾಠರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 'ಮರಾಠಾ ಮ್ಯಾಕಿಯಾವೆಲ್ಲಿ' ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? (PSI - 2012)

ಉತ್ತರ: ನಾನಾ ಫಡ್ನವೀಸ್.

9. ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ 'ಬಾಸಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ' (1802) ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪೇಶ್ವೆ ಯಾರು?(FDA - 2011)

ಉತ್ತರ: ಎರಡನೇ ಬಾಜಿರಾವ್.

10. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೇಶ್ವೆ ಪದವಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಯಾರು? (KAS - 2005)

ಉತ್ತರ: ಲಾರ್ಡ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ (1818 ರಲ್ಲಿ).

11. ಮರಾಠಾ ಒಕ್ಕೂಟದ (Confederacy) ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ಯಾರು? (PDO - 2017)

ಉತ್ತರ: ಪೇಶ್ವೆಗಳು (ಪುಣೆ).

12. 'ಪುರಂದರ ಒಪ್ಪಂದ' (1776) ಯಾರ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು? (Group C - 2018)

ಉತ್ತರ: ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ.

13. ಮೊದಲನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧವು ಯಾವ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು? (SDA - 2015)

ಉತ್ತರ: ಸಾಲ್ಬಾಯ್ ಒಪ್ಪಂದ (1782).

14. ಗನ್ ಮ್ಯಾನ್ (Gunman) ಅಥವಾ ಅಶ್ವದಳದ ಚತುರ ರಣತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಪೇಶ್ವೆ ಯಾರು? (Excise Sub-Inspector - 2018)

ಉತ್ತರ: ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್.

15. ಪೇಶ್ವೆ ಮಾಧವರಾವ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಯಾರು? (Assistant Statistical Officer - 2020)

ಉತ್ತರ: ನಾರಾಯಣ ರಾವ್.

16. ರಘುನಾಥ ರಾವ್ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ 'ಸೂರತ್ ಒಪ್ಪಂದ' ಯಾವ ವರ್ಷ ನಡೆಯಿತು? (KAS - 1998)

ಉತ್ತರ: 1775.

17. ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜಧಾನಿ ಯಾವುದಾಗಿತ್ತು? (Police Constable - 2019)

ಉತ್ತರ: ಪುಣೆ (ಪೂನಾ).

18. ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದವರು ಯಾರು? (FDA - 2015)

ಉತ್ತರ: ಸದಾಶಿವ ರಾವ್ ಭಾವು.

19. ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿಯ ದತ್ತು ಪುತ್ರ ದಾಮೋದರ್ ರಾವ್ ಯಾರ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು? (KAS - 2017)

ಉತ್ತರ: ಪೇಶ್ವೆ ವಂಶದ ಆಶ್ರಿತರು.

20. 'ಸಂಗೋಲಾ ಒಪ್ಪಂದ' (1750) ರ ಮೂಲಕ ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಪಡೆದರು. ಇದು ಯಾರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು? (Asst. Professor - 2016)

ಉತ್ತರ: ಬಾಲಾಜಿ ಬಾಜಿರಾವ್.

21. ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು? (KAS - 2011)

ಉತ್ತರ: ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಧಾನ್.

22. 'ಹೈದರಾಬಾದಿನ ನಿಜಾಮನ' ಮೇಲೆ ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್ ಸಾಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಜಯ ಯಾವುದು?(FDA - 2008)

ಉತ್ತರ: ಪಾಲ್ಖೇಡ್ ಯುದ್ಧ (1728).

23. 1739ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ 'ಬಾಸಿನ್' ಮತ್ತು 'ಸ್ಯಾಲ್ಸೆಟ್' ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪೇಶ್ವೆ ಯಾರು? (PSI - 2017)

ಉತ್ತರ: ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್.

24. ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು? (Group C - 2014)

ಉತ್ತರ: ಪಾಟೀಲ್.

25. 'ಖರ್ದಾ ಯುದ್ಧ' (1795) ಯಾರ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು? (KAS - 2002)

ಉತ್ತರ: ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರ ನಡುವೆ.

26. ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಪೇಶ್ವೆ ಯಾರು? (PC - 2021)

ಉತ್ತರ: ಎರಡನೇ ಬಾಜಿರಾವ್.

27. ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧವು ಯಾವ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು? (SDA - 2011)

ಉತ್ತರ: ಬಾಸಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ (1802).

28. 'ಸಾಲ್ಬಾಯ್ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪರವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವರು ಯಾರು?(FDA - 2019)

ಉತ್ತರ: ವಾರನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್.

29. ಶಿವಾಜಿಯ ನಂತರ ಪೇಶ್ವೆ ಹುದ್ದೆಯು ಯಾರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಯಿತು? (KAS - 2015)

ಉತ್ತರ: ಸಾಹು ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಪೇಶ್ವೆಯಾದಾಗ).

30. ಮರಾಠಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 'ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ 1857ರ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವರು ಯಾರು?(SDA - 2017)

ಉತ್ತರ: ಎರಡನೇ ಬಾಜಿರಾವ್ ಅವರ ದತ್ತುಪುತ್ರ ಧೋಂಡೂ ಪಂತ್.

31. 'ದೇವಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದ' (1803) ಯಾರ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು? (PSI - 2014)

ಉತ್ತರ: ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಭೋನ್ಸ್ಲೆ (ಮರಾಠಾ ಸರದಾರ).

32. ಮೊದಲನೇ ಬಾಜಿರಾವ್ ಮತ್ತು ನಿಜಾಮರ ನಡುವೆ ನಡೆದ 'ಮುನ್ಶಿ ಶಿವಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದ' ಯಾವ ವರ್ಷ ನಡೆಯಿತು? (PDO - 2011)

ಉತ್ತರ: 1728.

33. ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಚೌತ್' ಮತ್ತು 'ಸರ್ದೇಶಮುಖಿ' ಎಂಬುದು ಏನಾಗಿತ್ತು?(KAS - 1999)

ಉತ್ತರ: ತೆರಿಗೆಯ ವಿಧಗಳು.

34. ಯಾವ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ 'ಸಹಾಯಕ ಸೈನ್ಯ ಪದ್ಧತಿ'ಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು? (SDA - 2013)

ಉತ್ತರ: ಬಾಸಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ.

35. ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ 'ಕಿರ್ಕಿ ಯುದ್ಧ' (1817) ಯಾರ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು? (Group C - 2015)

ಉತ್ತರ: ಎರಡನೇ ಬಾಜಿರಾವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ.

36. ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಯಾವುದಾಗಿತ್ತು? (KAS - 2005)

ಉತ್ತರ: ಹಜೀರ್ ಮಜ್ಲಿಸ್.

37. ಮಾಧವರಾವ್ ಪೇಶ್ವೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಮರಾಠಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ರಚನೆಯಾದ ಸಮಿತಿ ಯಾವುದು? (FDA - 2021)

ಉತ್ತರ: ಬಾರಾಭಾಯಿ ಮಂಡಳಿ (ನಾನಾ ಫಡ್ನವೀಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ).

38. ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅವರು ಯಾರನ್ನು 'ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಎಯ್ಟ್' ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಪ್ರಧಾನರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು? (Group C - 2018)

ಉತ್ತರ: ಅವರು ಸ್ವತಃ ಪೇಶ್ವೆಯಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

39. ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಪೇಶ್ವೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು? (PC - 2018)

ಉತ್ತರ: ಬಿತ್ತೂರ್ (ಕಾನ್ಪುರ ಹತ್ತಿರ).

40. 1761ರ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರ ಸೋಲಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೇನು? (KAS - 2014)

ಉತ್ತರ: ಅಹ್ಮದ್ ಶಾ ಅಬ್ದಾಲಿಯ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಾಠಾ ಸರದಾರರ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ನೋಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.