ಜಹಾಂಗೀರ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ – ಆಡಳಿತ, ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು | KPSC / FDA / SDA ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಿದ್ಧತೆ

 

ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ದೊರೆ. ಅಕ್ಬರನ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಇವನು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಜಹಾಂಗೀರನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಧನೆಗಳು 

ಜಹಾಂಗೀರ್ ತನ್ನ ತಂದೆ ಅಕ್ಬರನಷ್ಟು ಮಹಾನ್ ವಿಜೇತನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು.

ಮೇವಾಡದ ವಿಜಯ (1615): ಅಕ್ಬರನಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದ ಮೇವಾಡದ ರಾಣಾ ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಮೊಘಲರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಇದು ಜಹಾಂಗೀರನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜಯ.

ಕಾಂಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯ ವಶ (1620): ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಕಾಂಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇವನ ಕಾಲದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಧನೆ.

ದಖನ್ ಅಭಿಯಾನ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಹಮದ್‌ನಗರದ ಮಲಿಕ್ ಅಂಬರ್ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದನು. ಜಹಾಂಗೀರನ ಮಗ ಖುರ್ರಂ (ಶಹಜಹಾನ್) ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದನು.

ಪರ್ಷಿಯನ್ನರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ: ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂದಹಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಪರ್ಷಿಯನ್ನರ ಪಾಲಾಯಿತು, ಇದು ಮಿಲಿಟರಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು.

2. ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು 

ಜಹಾಂಗೀರ್ ಅಕ್ಬರನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು. ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೀಗಿದ್ದರು:

ವಕೀಲ್ (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ): ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ನಂತರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ.

ವಜೀರ್ ಅಥವಾ ದಿವಾನ್: ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ.

ಮೀರ್ ಬಕ್ಷಿ: ಮಿಲಿಟರಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂಬಳ ಪಾವತಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿ.

ಸದ್ರ-ಉಸ್-ಸುದೂರ್: ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ.

ಕಾಜಿ-ಉಲ್-ಕುಜಾತ್: ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ.

ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಪ್ರಭಾವ: ಜಹಾಂಗೀರನ ಆಡಳಿತದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ಪತ್ನಿ ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿದ್ದಳು.

ಜಹಾಂಗೀರ್ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದನು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ:

ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ನಿಷೇಧ: ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಅವನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದನು.

ಅಕ್ರಮ ತೆರಿಗೆಗಳ ರದ್ದತಿ: 'ತಮಗಾ' ಮತ್ತು 'ಮೀರ್‌ ಬಹರಿ' ಅಂತಹ ಅನಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಕಂದಾಯ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅವನು ನಿಷೇಧಿಸಿದನು.

ಅಂಗವಿಕಲಗೊಳಿಸುವ ಶಿಕ್ಷೆ: ಅಪರಾಧಿಗಳ ಕಿವಿ ಅಥವಾ ಮೂಗು ಕತ್ತರಿಸುವಂತಹ ಕ್ರೂರ ದೈಹಿಕ ದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಅವನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಿದನು.

ಪ್ರಾಣಿ ಹತ್ಯೆ: ವಾರದ ಎರಡು ದಿನಗಳಂದು (ಭಾನುವಾರ - ಅಕ್ಬರನ ಜನ್ಮದಿನ ಮತ್ತು ಗುರುವಾರ - ಜಹಾಂಗೀರನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ದಿನ) ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದನು.

ಬಲವಂತದ ಆಸ್ತಿ ವಶ: ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಥವಾ ರೈತರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದನು.

3. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ 

ಜಹಾಂಗೀರ್ ಸ್ವತಃ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಕಲಾರಾಧಕನಾಗಿದ್ದನು.

ತುಜುಕ್-ಇ-ಜಹಾಂಗೀರಿ: ಇದು ಜಹಾಂಗೀರ್ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ತನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಮೊಘಲ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಜಹಾಂಗೀರನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅವನು ಪ್ರಕೃತಿ, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರರಾದ ಅಬುಲ್ ಹಸನ್ ಮತ್ತು ಉಸ್ತಾದ್ ಮನ್ಸೂರ್ ಇವನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.

ನ್ಯಾಯದ ಸರಪಳಿ: ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ನೇರವಾಗಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಲು ಆಗ್ರಾದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ 60 ಗಂಟೆಗಳಿರುವ ಚಿನ್ನದ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದನು.

4. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ 

ಜಹಾಂಗೀರನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಮೃತಶಿಲೆಗೆ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿತು.

ಅಕ್ಬರನ ಸಮಾಧಿ (ಸಿಕಂದರಾ): ಅಕ್ಬರನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಜಹಾಂಗೀರ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು.

ಇತ್ಮದ್-ಉದ್-ದೌಲಾ ಸಮಾಧಿ: ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಪಿತ್ರಾ ದುರಾ' (ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತುವ ಕಲೆ) ಬಳಸಲಾಯಿತು.

ಶಾಲಿಮಾರ್ ಮತ್ತು ನಿಶಾತ್ ಬಾಗ್: ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಮೊಘಲ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಜಹಾಂಗೀರ್ ಸಮಾಧಿ: ಇದು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.

ಗಮನಿಸಿ: ಜಹಾಂಗೀರನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ರೋ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದರು.