ಗುಲಾಮಿ ಸಂತತಿ (Mamluk Dynasty): ಪ್ರಮುಖ ಅರಸರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು | Delhi Sultanate Notes
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1206 ರಿಂದ 1526 ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 320 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಐದು ವಿವಿಧ ರಾಜವಂಶಗಳು ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದವು.
ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಆಳಿದ ಐದು ಸುಲ್ತಾನರ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾಲಾವಧಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
ರಾಜವಂಶದ ಹೆಸರು ->ಕಾಲಾವಧಿ (ಕ್ರಿ.ಶ.)
1. ಗುಲಾಮಿ ಸಂತತಿ -> 1206 – 1290
2. ಖಿಲ್ಜಿ ಸಂತತಿ -> 1290 – 1320
3. ತುಘಲಕ್ ಸಂತತಿ -> 1320 – 1414
4. ಸೈಯದ್ ಸಂತತಿ ->1414 – 1451
5. ಲೋಧಿ ಸಂತತಿ ->1451 – 1526
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಮೊದಲ ರಾಜವಂಶವಾದ ಗುಲಾಮಿ ಸಂತತಿ (Mamluk Dynasty) ಬಗ್ಗೆ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಗುಲಾಮಿ ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರಮುಖ ಅರಸರ ಪಟ್ಟಿ (1206 – 1290)
ಈ ರಾಜವಂಶವನ್ನು 'ಮಾಮ್ಲುಕ್' ಸಂತತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ (ಮಾಮ್ಲುಕ್ ಎಂದರೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಗುಲಾಮ' ಎಂದರ್ಥ).
ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಐಬಕ್ (1206–1210): ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕ.
ಆರಾಮ್ ಶಾ (1210–1211): ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಆಳ್ವಿಕೆ.
ಇಲ್ತಮಿಶ್ (1211–1236): ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೈಜ ಸಂಘಟಕ.
ರುಕ್ನುದ್ದೀನ್ ಫಿರೋಜ್ (1236): ಅಸಮರ್ಥ ಅರಸ.
ರಜಿಯಾ ಸುಲ್ತಾನ್ (1236–1240): ದೆಹಲಿಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿ.
ಬಹ್ರಾಮ್ ಶಾ (1240–1242)
ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಮಸೂದ್ ಶಾ (1242–1246)
ನಸಿರುದ್ದೀನ್ ಮಹಮ್ಮದ್ (1246–1266)
ಗಿಯಾಸುದ್ದೀನ್ ಬಲ್ಬನ್ (1266–1287): ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅರಸ.
ಕೈಕುಬಾದ್ (1287–1290): ಈ ವಂಶದ ಕೊನೆಯ ಅರಸ.
1. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
ಗುಲಾಮಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ಬಲಿಷ್ಠ ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ: ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಐಬಕ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇಲ್ತಮಿಶ್ ರಣಥಂಬೋರ್, ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮಾಳ್ವದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು.
ಮಂಗೋಲರ ಆಕ್ರಮಣ ತಡೆ: ಚಂಗೇಜ್ ಖಾನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಬಂದಾಗ, ಇಲ್ತಮಿಶ್ ತನ್ನ ಚಾಣಾಕ್ಷ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬಲ್ಬನ್ ಮಂಗೋಲರ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಚಾಹಲ್ಗಾನಿ (The Forty): ಇಲ್ತಮಿಶ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು 40 ಪ್ರಭಾವಿ ತುರ್ಕಿ ಗುಲಾಮ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಇದು ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಬಲ್ಬನ್ನ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ನೀತಿ: ಬಲ್ಬನ್ ಆಂತರಿಕ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಲ್ತಾನನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು.
2. ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಗುಲಾಮಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ: ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮಿನ್ಹಾಜ್-ಉಸ್-ಸಿರಾಜ್ ಇಲ್ತಮಿಶ್ ಮತ್ತು ನಸಿರುದ್ದೀನ್ ಮಹಮ್ಮದ್ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಇವನು 'ತಬಕಾತ್-ಇ-ನಸಿರಿ' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದನು.
ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು: ಬಲ್ಬನ್ ತನ್ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ 'ಸಿಜ್ದಾ' (ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ) ಮತ್ತು 'ಪೈಬೋಸ್' (ಸುಲ್ತಾನನ ಪಾದ ಚುಂಬಿಸುವುದು) ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು. ಇದು ಸುಲ್ತಾನನ ಘನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು.
ನೌರೋಜ್: ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಾದ 'ನೌರೋಜ್' ಅನ್ನು ಬಲ್ಬನ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
3. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಾಧನೆಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ 'ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್' ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಗುಲಾಮಿ ಸಂತತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಿತು.
ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್: ಇದನ್ನು ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಐಬಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು (1199ರಲ್ಲಿ). ಸೂಫಿ ಸಂತ ಖ್ವಾಜಾ ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಭಕ್ತಿಯಾರ್ ಕಾಕಿ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ತಮಿಶ್ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ.
ಕುವ್ವತ್-ಉಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿ: ಇದು ದೆಹಲಿಯ ಮೊದಲ ಮಸೀದಿ. ಇದನ್ನು ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಐಬಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಲಾ ಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಅಧೈ ದಿನ್ ಕಾ ಝೋಂಪ್ರಾ: ಅಜ್ಮೇರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡೂವರೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
ಸಮಾಧಿಗಳು (Tombs): ಇಲ್ತಮಿಶ್ ತನಗಾಗಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ (ಸುಲ್ತಾನ್ ಘರಿ) ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸಮಾಧಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪದ್ಧತಿ ಇವನಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
4. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯ ಪದ್ಧತಿ
ಇಲ್ತಮಿಶ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ನಾಣ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು.
ಟಂಕಾ ಮತ್ತು ಜಿತಾಲ್: ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯವನ್ನು 'ಟಂಕಾ' ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು 'ಜಿತಾಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವುಗಳು ಮುಂದಿನ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಅಡಿಪಾಯವಾದವು.
ಇಕ್ತಾ ಪದ್ಧತಿ: ಭೂಮಿಯನ್ನು 'ಇಕ್ತಾ'ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಳದ ಬದಲಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸುಲಭವಾಯಿತು.
ಗುಲಾಮಿ ರಾಜವಂಶವು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ವಂಶದ ಭದ್ರವಾದ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆಯೇ ಮುಂದಿನ 300 ವರ್ಷಗಳ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಿಂತಿತು.
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ