ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ: ಅಲಂಕಾರ ಎಂದರೇನು? ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳು | Spardha Mitra
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 'ಅಲಂಕಾರ' ವಿಷಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಕಾವ್ಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನೇ ಅಲಂಕಾರ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.
ಅಲಂಕಾರ ಎಂದರೇನು?
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಲು ಒಡವೆ-ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ, ಕವಿಯು ತನ್ನ ಕಾವ್ಯವು ಸುಂದರವಾಗಿ, ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳ ಚಮತ್ಕಾರವೇ ಅಲಂಕಾರ.
ಅಲಂಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ
ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ
1. ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ
ಶಬ್ದಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಬಂದರೆ ಅದು ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧ:
ಅನುಪ್ರಾಸ: ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳು ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಮರಳಿ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಪ್ರಾಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ: "ನಂಜುಂಡ ಬಂಜೆಯ ಮಂಜುಳಾ" (ಇಲ್ಲಿ 'ಜ' ಅಕ್ಷರ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ).
ಯಮಕ: ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳಾದಿ, ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು.
ಚಿತ್ರಕವಿತ್ವ: ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ (ಉದಾ: ರಥ, ಪದ್ಮ) ಜೋಡಿಸುವುದು.
2. ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ
ಶಬ್ದಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'ಅರ್ಥ'ದಿಂದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಚಮತ್ಕಾರ ಬಂದರೆ ಅದು ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ. ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ:
ಅ) ಉಪಮಾಲಂಕಾರ
ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಮಾನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಒಂದನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಹೇಳುವುದು.
ಉದಾಹರಣೆ: "ರಾಮನು ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದಂತೆ ಇದ್ದಾನೆ."
ಅಂಶಗಳು:
ಉಪಮೇಯ: ಯಾವುದನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದು (ರಾಮ).
ಉಪಮಾನ: ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದು (ಸಿಂಹ).
ಉಪಮಾವಾಚಕ: ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದ (ಅಂತೆ, ವೋಲ್, ಹಾಗೆ).
ಸಮಾನ ಧರ್ಮ: ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣ (ಪರಾಕ್ರಮ).
ಆ) ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ
ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು.
ಉದಾಹರಣೆ: "ಮುಖಕಮಲ" (ಮುಖವೇ ಕಮಲ). ಇಲ್ಲಿ ಮುಖವು ಕಮಲದಂತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಬದಲು ಮುಖವೇ ಕಮಲ ಎಂದು ಅಭೇದವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಇ) ಉತ್ಪೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ
ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಸಂಭಾವಿಸಿ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಹೇಳುವುದು.
ಉದಾಹರಣೆ: "ಆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬೆಟ್ಟವು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ." (ಇಲ್ಲಿ 'ಎಂಬಂತೆ', 'ಸಂಭಾವನೆ' ಮುಖ್ಯ).
ಈ) ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ
ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವು ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ: "ತಾಯಿ ಇರದ ಮನೆ ಸಾವು ಕಂಡಂತೆ, ರಾಯರಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ ಹಾಳಾದಂತೆ."
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಟಿಪ್ಸ್:
'ಅಂತೆ' ಅಥವಾ 'ವೋಲ್' ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಮಾಲಂಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
'ಅಭೇದ' ಅಥವಾ 'ಒಂದೇ' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಂದರೆ ಅದು ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ.
'ಎಂಬಂತೆ' ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ.
ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಉತ್ತರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿವೆ.
'ಮಗಳು ತಾಯಿಯಂತೆ ಇದ್ದಾಳೆ' - ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು? (FDA - 2017)
ಉತ್ತರ: ಉಪಮಾಲಂಕಾರ.
ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನಗಳಿಗೆ ಅಭೇದವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (KAS - 2014)
ಉತ್ತರ: ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ.
'ಸಂಸಾರ ಸಾಗರ' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ? (SDA - 2019)
ಉತ್ತರ: ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ.
ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಸಂಭಾವಿಸಿ ಹೇಳುವುದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (PSI - 2015)
ಉತ್ತರ: ಉತ್ಪೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ.
ಉಪಮಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ? (TET - 2021)
ಉತ್ತರ: ನಾಲ್ಕು (ಉಪಮೇಯ, ಉಪಮಾನ, ಉಪಮಾವಾಚಕ ಮತ್ತು ಸಮಾನಧರ್ಮ).
'ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ ಮೌನ ಬಂಗಾರ' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (GPSTR - 2019)
ಉತ್ತರ: ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.
ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮರಳಿ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಏನನ್ನುತ್ತಾರೆ? (FDA - 2011)
ಉತ್ತರ: ಅನುಪ್ರಾಸ.
'ಕುರುಡು ಕಾಂಚಾಣ ಕುಣಿಯುತ್ತಲಿತ್ತು' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (SDA - 2015)
ಉತ್ತರ: ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ (ಅಥವಾ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಒಂದು ವಿಧ).
ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಚಮತ್ಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಯಾವುದು? (PC - 2018)
ಉತ್ತರ: ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ.
'ರಾಮನು ಭೀಮನಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ' - ಇಲ್ಲಿ 'ಅಂತೆ' ಎಂಬುದು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ? (PDO - 2017)
ಉತ್ತರ: ಉಪಮಾವಾಚಕ.
ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ವಿಶೇಷ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (KAS - 2011)
ಉತ್ತರ: ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ ಅಲಂಕಾರ.
'ಉಪ್ಪಿಗಿಂತ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಗಿಂತ ದೇವರಿಲ್ಲ' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (SDA - 2012)
ಉತ್ತರ: ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.
'ಮೋಡಗಳು ಆನೆಗಳೋ ಎಂಬಂತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿವೆ' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (FDA - 2018)
ಉತ್ತರ: ಉತ್ಪೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ.
ಎರಡು ವಾಕ್ಯಗಳು ಬಿಂಬ-ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ಏನೆನ್ನುತ್ತಾರೆ? (PSI - 2012)
ಉತ್ತರ: ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.
ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ವಿಧಗಳಿವೆ? (PC - 2016)
ಉತ್ತರ: ಮೂರು (ಅನುಪ್ರಾಸ, ಯಮಕ, ಚಿತ್ರಕವಿತ್ವ).
'ಹಲವು ಬಗೆಯ ನಗಗಳು ಚಿನ್ನ ಒಂದೇ ಆದಂತೆ' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (SDA - 2017)
ಉತ್ತರ: ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.
'ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು' - ಇದು ಅಲಂಕಾರದ ಯಾವ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ? (FDA - 2015)
ಉತ್ತರ: ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.
ಅಲಂಕಾರದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇನು? (TET - 2019)
ಉತ್ತರ: ಕಾವ್ಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
ಉಪಮೇಯವೆಂದರೆ ಏನು? (PSI - 2018)
ಉತ್ತರ: ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತು.
ಉಪಮಾನವೆಂದರೆ ಏನು? (KAS - 2017)
ಉತ್ತರ: ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ ಆ ವಸ್ತು.
'ಮುಖಕಮಲ' - ಬಿಡಿಸಿ ಬರೆದಾಗ ಯಾವ ಅಲಂಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ? (SDA - 2021)
ಉತ್ತರ: ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ (ಮುಖವೇ ಕಮಲ).
ಒಂದೇ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವು ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಏನನ್ನುತ್ತಾರೆ? (FDA - 2019)
ಉತ್ತರ: ವೃತ್ಯನುಪ್ರಾಸ.
'ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ' - ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (PC - 2019)
ಉತ್ತರ: ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.
ಪದಗಳ ಅರ್ಥದಿಂದ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ಬಂದರೆ ಅದು? (KAS - 2014)
ಉತ್ತರ: ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ.
'ಶರಣರ ಜೀವನವು ಹಾಲಿನಂತೆ ಶುಭ್ರ' - ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮೇಯ ಯಾವುದು? (FDA - 2017)
ಉತ್ತರ: ಶರಣರ ಜೀವನ.
'ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟವು ಕೆಂಡದ ರಾಶಿಯೋ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (SDA - 2018)
ಉತ್ತರ: ಉತ್ಪೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ.
ಯಮಕವು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ? (PC - 2015)
ಉತ್ತರ: ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ.
'ವೀರನು ಹುಲಿಯ ಹಾಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು' - ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು? (GPSTR - 2017)
ಉತ್ತರ: ಹೋರಾಡುವುದು (ಶೌರ್ಯ).
ಪದ್ಯದ ಪಾದದ ಎರಡನೇ ಅಕ್ಷರವು ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಏನನ್ನುತ್ತಾರೆ? (FDA - 2011)
ಉತ್ತರ: ದ್ವಿತೀಯಾಕ್ಷರ ಪ್ರಾಸ.
'ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಜೇನಿನ ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ ಸಿಹಿಯಾಗಿವೆ' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (SDA - 2015)
ಉತ್ತರ: ಉಪಮಾಲಂಕಾರ.
'ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಬೆಂಕಿ ಎಂಬಂತೆ' - ಇಲ್ಲಿನ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು? (PDO - 2011)
ಉತ್ತರ: ಉಪಮಾಲಂಕಾರ.
ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವಿಧದ ಸಮರ್ಥನೆ ಇರುತ್ತದೆ? (KAS - 2016)
ಉತ್ತರ: ಎರಡು (ವಿಶೇಷವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯದಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವನ್ನು ವಿಶೇಷದಿಂದ).
'ದೇಶ ಸುತ್ತು ಕೋಶ ಓದು' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ? (PC - 2017)
ಉತ್ತರ: ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.
'ಭಾರತವು ಭಾರತದಂತೆಯೇ ಇದೆ' - ಇದು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ? (FDA - 2012)
ಉತ್ತರ: ಅನನ್ವಯಾಲಂಕಾರ.
ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಏನನ್ನುತ್ತಾರೆ? (TET - 2015)
ಉತ್ತರ: ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ.
'ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣು' - ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನ ಯಾವುದು? (SDA - 2014)
ಉತ್ತರ: ಕಮಲ.
ಸಂಭಾವನೆ ಎಂಬ ಪದವು ಯಾವ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ? (PSI - 2019)
ಉತ್ತರ: ಉತ್ಪೇಕ್ಷಾಲಂಕಾರ.
'ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು' - ಯಾವ ಅಲಂಕಾರ?(PC - 2013)
ಉತ್ತರ: ದೃಷ್ಟಾಂತಾಲಂಕಾರ.
'ಸಿಂಹದಂತಹ ಶಕ್ತಿ' - ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾವಾಚಕ ಯಾವುದು? (KAS - 2012)
ಉತ್ತರ: ಅಂತಹ.
'ಹಾಲಿಗೆ ಏನೆರೆಯಲಿ' - ಇಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥದ ಚಮತ್ಕಾರವೇನು? (FDA - 2013)
ಉತ್ತರ: ಇದು ರೂಪಕ ಅಥವಾ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಛಾಯೆ ಹೊಂದಿದೆ.
.“ಇನ್ನಷ್ಟು ವ್ಯಾಕರಣ ಪಾಠಗಳಿಗಾಗಿ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ”.
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ