ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣ: ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರ ಪಾತ್ರ

 

ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು "ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಣಿ"ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಜೀವನಪರ್ಯಂತದ ಪಯಣ.

ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು

ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣ (Socialization) ಎಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸಮಾಜದ ನಿಯಮಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಜೈವಿಕ ಜೀವಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಅದು ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

1. ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರು: ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ

ಮಗುವಿನ ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಏಜೆನ್ಸಿ ಎಂದರೆ ಕುಟುಂಬ.

ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಂಧ: ಪೋಷಕರು ನೀಡುವ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಭಾವನೆ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕಲಿಕೆ: ಮಾತು ಕಲಿಕೆ, ನಡವಳಿಕೆ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಗು ಪೋಷಕರಿಂದಲೇ ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

ಅನುಕರಣೆ: ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು ನೋಡಿ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಮಗು ಅದನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಮನಿಸಿ: ಪೋಷಕರು ನೀಡುವ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆ: ಜ್ಞಾನದ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಮಗು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ ಸಂಧಿಸುವ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಜಗತ್ತು ಶಾಲೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಗುವಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು: ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಗು ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಕಸನ: ಶಿಕ್ಷಕರು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ: ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಮಗುವಿನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.

3. ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು (Peer Group): ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕರ ಸಹವಾಸ

ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯರ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು. ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು "ಅಧಿಕಾರ" ಅಥವಾ "ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ" ನೀಡುವವರಾದರೆ, ಗೆಳೆಯರು "ಸಮಾನರು".

ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ: ಆಟವಾಡುವಾಗ ಸೋಲು-ಗೆಲುವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮಗು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಧಾರ: ಪೋಷಕರಿಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ (Peer Pressure): ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಗು ಒಳ್ಳೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪು ದಾರಿ ತುಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು:-

ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣದ ಹಂತಗಳ ವಿವರಣೆ

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತ -> ಕುಟುಂಬ -> ಭಾಷೆ -> ಸಂಸ್ಕಾರ -> ಮೂಲಭೂತ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು.

ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಂತ -> ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರು -> ಶಿಸ್ತು -> ಸ್ಪರ್ಧೆ -> ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು.

ವಯಸ್ಕ ಹಂತ -> ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ -> ಜವಾಬ್ದಾರಿ -> ವೃತ್ತಿಪರತೆ -> ನಾಗರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ

ವಿಷಯದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

ಕುಟುಂಬ: ಇದು ಮಗುವಿನ ಮೊದಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಗತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರು: ಮನೆಯ ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಗುವು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಬಾಳುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

ಸಮಾಜ: ವಯಸ್ಕನಾದಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಾಜದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕೀಕರಣವು ಮಗುವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಜ್ಞಾನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರು ಜೀವನದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂರರ ಸಮತೋಲನವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಗು ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.